شبیه‌سازی کیفیت آب رودخانه قره‌سو با استفاده از مدل QUAL2Kw

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دکتری علوم و مهندسی آب، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

4 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22034/hydro.2023.57504.1299
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی توانایی مدل QUAL2Kw در شبیه­سازی پارامترهای کیفیت آب رودخانه قره­سو استان اردبیل است. نظر به اینکه رودخانه قره­سو تامین کننده اصلی آب سد مخزنی سبلان است که در آینده­ای نزدیک از آن به عنوان آب شرب شهرستان مشگین شهر استفاده خواهد شد، لذا پایش دقیق کیفی رودخانه مذکور برای تدوین سیاست­ها و برنامه­ریزی­های مدیریتی بسیار حائز اهمیت است. بازه­ای به طول 5/71 کیلومتر به عنوان مسیر مورد مطالعه انتخاب شد. برای مراحل واسنجی و صحت­سنجی مدل، اندازه­گیری­های میدانی در شش ایستگاه در 14 آبان 1400 و 1401 انجام گرفت. مقدار جذر میانگین مربعات خطا (RMSE) برای پارامترهای دبی، هدایت الکتریکی، اکسیژن ­خواهی بیولوژیکی، نیترات،pH ، اکسیژن محلول، قلیائیت و دمای آب در مرحله واسنجی به­ترتیب 17/1، 8/505، 2/9، 22/0، 22/0، 35/0، 85/109 و 54/2 و در مرحله صحت­سنجی به­ترتیب 51/0، 88/212، 11/86، 79/10، 89/0، 11/5، 54/35 و 8/4 به­دست آمد. نتایج نشان داد روند تغییرات پارامترهای کیفی در طول مسیر مورد مطالعه به علت تخلیه پساب تصفیه خانه­­های فاضلاب شهرک صنعتی شماره 2 و شهر اردبیل، کشتارگاه طیور سامیان و کشتارگاه صنعتی اردبیل به رودخانه قره­سو با نوسانات شدید همراه بود. با این وجود، به دلیل توان بالای خودپالایی رودخانه، پارامترهای کیفی رودخانه در بازه­های پایین­دست مسیر مورد مطالعه به­طور قابل ملاحظه­ای بهبود یافت. همچنین دو سناریو با شرایط نزدیک به واقعیت تعریف گردید. نتایج سناریوها نشان داد که عملکرد مدل منطقی بوده و با افزایش دمای منابع آلاینده نقطه­ای، کیفیت آب رودخانه کاهش می­یابد.