فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کینوآ (Chenopodium quinoa willd.) به دلیل تحمل بالا به تنش‌های خشکی و شوری به عنوان یک گیاه جدید موردتوجه قرار گرفته است. به‌منظور شناسایی و گزینش ژنوتیپ‌های مطلوب کینوآ، 10 ژنوتیپ کینوآ در قالب طرح بلوک‌های کـامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی کاشمر طی دو سال 1397 و 1398 کشت و مورد مطالعه قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده‌ها نشان داد که اثر ژنوتیپ برای همه صفات در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود در حالی که اثر متقابل ژنوتیپ×سال فقط برای صفت عملکرد معنی‌دار بود. میانگین عملکرد دانه ژنوتیپ‌های کینوآ در مجموع دو سال آزمایش، در دامنه‌ای بین 812 (Q31) تا 1246 (Titicaca) کیلوگرم در هکتار قرار داشت. از تجزیه‌های بای‌پلات ژنوتیپ×صفت (GT) و بای‌پلات ژنوتیپ×عملکرد×صفت (GYT) جهت بررسی اهداف این پژوهش استفاده شد. همبستگی عملکرد دانه با صفات طول گل‌آذین، وزن هزار دانه و میزان ساپونین دانه مثبت و قوی بود درحالی که با صفات تعداد گل‌آذین، ارتفاع بوته و قطر طوقه منفی و قوی بود. براساس نتایج GT‌بای‌پلات در این پژوهش مشخص شد که ژنوتیپ‌های دارای عملکرد بالا، از طول گل‌آذین و وزن هزار دانه بالاتر و تعداد گل‌آذین، قطر طوقه و ارتفاع بوته کمتر برخوردار بودند. براساس نتایج GYT‌بای‌پلات در این پژوهش بهترین ژنوتیپ‌ها در منطقه کاشمر براساس عملکرد دانه، وزن هزار دانه، طول گل‌آذین بالاتر، ارقام Titicaca، Giza1 و Redcarina بودند. در مجموع می‌توان عنوان کرد که روش‌های گرافیکی از کارآیی بالایی برای انتخاب ژنوتیپ‌های برتر در برنامه‌های به‌نژادی برخوردار هستند.