ارزیابی مدل توزیعی بیلان آبی ماهانه در برآورد رواناب حوضه در مناطق خشک ‏با استفاده از ‏GIS‏ و ‏RS، مطالعه موردی: حوزه آبخیز یزد-اردکان

نویسندگان

1 مربی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد

2 دانشیار، دانشکده جغرافیا و زمین‌شناسی، دانشگاه دولتی ایروان، ارمنستان

doi
10.22092/wmej.2014.106267
چکیده

کمبود منابع آب شیرین مهمترین محدودیت در حوزه‌های آبخیز مناطق خشک می‌باشد. بهترین راه حل برای این ‏مشکل حفاظت بهتر منابع آب موجود می باشد، از آنجایی که مقدار بارش و تبخیر و تعرق تغییرات زیادی در سطح ‏حوضه دارد، آب قابل استفاده نیز (در قالب رواناب سطحی و زیر‌سطحی) از نظر زمانی و مکانی با توجه به نوع بافت ‏خاک و نوع پوشش اراضی در سطح حوزه آبخیز متغیر می‌باشد. در این تحقیق مدل توزیعی ‏ بیلان آبی تورنت وایت- ‏ماتر که بر اساس نقشه‌های ماهانه بارش، تبخیر و تعرق پتانسیل حوضه  و نقشه ظرفیت نگهداری آب در خاک ‏ است، ‏برای حوضه یزد-اردکان به‌صورت توزیعی استفاده شد. نتایج مدل نشان داد که مقدار متوسط ارتفاع  رواناب سالانه ‏حوضه 7/66 میلی‌متر است که نیمی از آن به‌صورت جریان زیر‌سطحی می‌باشد که این رواناب از ارتفاعات به سمت ‏دشت و کویر سیاه‌کوه جریان می‌یابد.‏‎ ‎مقایسه آماری داده‌های دبی محاسبه و مشاهده شده در زیر حوضه پیشکوه ‏نشان  داد که ضریب همبستگی بین میانگین دبی محاسبه و مشاهده شده در محدوده فاصله اطمینان 90 درصد ‏داده‌های مشاهده شده قرار دارد، لذا می‌توان اظهار نمود که نتایج مدل در سطح اطمینان 90 درصد قابل قبول می‌‏باشد. همچنین، با استفاده از این روش می‌توان، میزان رواناب ماهانه حوضه‌های مشابه حوضه مذکور را برآورد نمود.‏