توسعه شهرکهای گلخانهای و تاثیر آن بر تراز آب زیرزمینی آبخوانهای حوضه آبریز آجیچای با استفاده از مدل SWAT
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22034/hydro.2023.13880چکیده
کشت محصولات کشاورزی در محیط گلخانه به علت ایجاد شرایط مناسب رشد گیاه در طول سال، افزایش چند برابری تولید و کاهش آب مصرفی یکی از راهکارهای اصلی استفاده بهینه از منابع آب میباشد. در این تحقیق دو سناریو با توجه به سیاستهای فعلی توسعه شهرکهای گلخانهای در کشور ایران و یک سناریو ایدهآل (سناریو سوم) جهت توسعه شهرکهای گلخانهای تنظیم گردیده است. جهت ارزیابی اثرات اجرای سناریوهای توسعه شهرکهای گلخانهای از مدل ابزار ارزیابی آب و خاک(SWAT) استفاده گردید. شاخصهای آماری حاکی از دقت بسیار بالای شبیهسازی ایستگاههای آبسنجی مورد مطالعه میباشد، بطورریکه در ایستگاه آبسنجی آخولا (خروجی حوضه) آمارههای همبستگی، نش-ساتکلیف و مجذور میانگین مربعات خطا در دوره واسنجی به ترتیب برابر با 92/0، 83/0 و 48/6 مترمکعب بر ثانیه و در دوره صحتسنجی به ترتیب برابر با 86/0، 73/0 و 23/3 مترمکعب بر ثانیه بوده است. توسعه شهرکهای گلخانهای با مساحت 1875 هکتار در حوضه آجیچای به ازای سناریو اول و دوم به ترتیب موجب افت متوسط 68/11 و 41/4 متری تراز آب زیرزمینی آبخوانهای حوضه آجیچای نسبت به شرایط اولیه گردیده است. شبیهسازی سناریو سوم باعث افزایش تراز آب زیرزمینی آبخوانهای تبریز، آذرشهر، دامنه شمالی سهند، بستانآباد، دوزدوزان، مهربان، بیلوردی، اسب فروشان و سراب بهترتیب برابر با 12/4، 73/2، 45/1، 88/8، 93/10، 90/2، 79/4، 99/2 و 31/3 متر و جبران حجم زیادی از بیلان منفی آنها شده است. نتایج نشان دادند که توسعه شهرکهای گلخانهای با استفاده از منابع آبی جدید میتواند باعث افزایش تولید محصولات کشاورزی و همچنین تشدید روند کاهشی تراز آب زیرزمینی گردد.