اثربخشی بسته آموزشی فرزندپروری شناختی بر مدیریت رفتار کودکان دارای اختلال نقص توجه– بیش‌فعالی

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.

2 استادیار گروه آموزشی روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترا روانشناسی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

doi
10.48308/apsy.2026.242571.1940
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی بسته آموزشی فرزندپروری شناختی بر بهبود مدیریت رفتار کودکان دارای اختلال نقص توجه–بیش‌فعالی بود.روش: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری پنج‌ماهه بود. جامعه آماری شامل والدین کودکان مبتلا به ADHD مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره آموزش و پرورش شهر تهران بودند. ۳۰ والد به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در دوازده جلسه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه‌ای تحت آموزش بسته فرزندپروری شناختی قرار گرفت و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری گردآوری و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر در نرم‌افزار SPSS-۲۷ تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین نمرات مدیریت رفتار والدین در گروه آزمایش از پیش‌آزمون تا پس‌آزمون افزایش معناداری داشت (F (۲، ۵۴)=۵۸/۹۳، p<. ۰۰۱، η²=۰/۸۱) و این بهبود تا مرحله پیگیری حفظ شد. اثر تعامل زمان و گروه نیز معنادار بود (F (۲، ۵۴)=۴۲/۶۵، p<. ۰۰۱)، که بیانگر تأثیر مداخله آموزشی بر بهبود توانایی والدین در مدیریت رفتار کودک است. آزمون تعقیبی بونفرونی تفاوت معناداری بین پیش‌آزمون و پس‌آزمون (p<. ۰۰۱) و بین پیش‌آزمون و پیگیری (p<. ۰۰۱) را تأیید کرد.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد آموزشی فرزندپروری شناختی موجب افزایش مهارت‌های شناختی و هیجانی والدین و بهبود پایدار در مدیریت رفتار کودکان مبتلا به ADHD می‌شود. این مداخله می‌تواند به‌عنوان برنامه‌ای مؤثر و فرهنگی‌سازگار در توانمندسازی خانواده‌ها به کار رود.