بررسی ارتباط هیدرولیکی ساختارهای کارستی با روش‌های هیدروژئوشیمی و ایزوتوپی منابع آب منطقه ایذه شمال استان خوزستان

نویسندگان

1 استاد گروه زمین‌شناسی،دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 دانشجوی دکتری آبشناسی، گروه زمین‌شناسی،دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22034/hydro.2022.48953.1254
چکیده

مدیریت صحیح منابع آبی وابسته به شناخت عوامل تأثیرگذار بر کیفیت و کمیت منابع آب می‌باشد. در این پژوهش، ارتباط هیدرولیکی بین ساختارهای منطقه کارستی ایذه با استفاده از اطلاعات هیدروژئوشیمیایی و ایزوتوپی منابع آب منطقه ارزیابی شده است. برای بررسی تعداد 31 نمونه آب (17 چاه، 8 چشمه و 6 نمونه باران) در محدوده­های تاقدیس­های کمردراز، منگشت، شاویش-تنوش و ناودیس نعل اسبی در دی­ماه 98 و خرداد 1400 گرفته شد و از نظر هیدروژئوشیمیایی و نیز ایزوتوپ­های δ18O و δ2H مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج آنالیز هیدروژئوشیمیایی نمونه­ها نشان داد که میزان غلظت یون­ها تحت­تأثیر انحلال سنگ­های آهکی می­باشد. محتوای ایزوتوپی نمونه­های آب زیرزمینی به­ترتیب از 62/5- تا 49/3- ‰ و از 97/2 - تا 29/12- ‰ برای δ18O وδ2H  می­باشد. بررسی محتوای ایزوتوپی نمونه­های آب چاه­ها و چشمه­های منطقه نشان­دهنده سه گروه منبع آب می­باشد، گروه اول چشمه­های تاقدیس منگشت به‌دلیل تهی­شدگی ایزوتوپی، از ارتفاعات تغذیه می­شوند، جریان سریع آب در سیستم کانالی سبب زمان تأخیر کم در این چشمه­ها گردیده است. گروه دوم غنی‌شده‌تر از گروه اول هستند و علاوه بر بارش، اختلاط آب­های زیرزمینی نیز در تأمین آب آنها مؤثر است. گروه سوم به‌دلیل تبخیر و مسافت طولانی­تر از محل تغذیه تا تخلیه و همچنین سیستم انتشاری غنی­شدگی بیشتر از سایر نمونه­ها دارند. روند کاهشیSr+2 و افزایشی Ba+2 از نمونه­های آب سازندهای آهکی دولومیتی (شاویش-تنوش و منگشت) به سمت نمونه­های آب تاقدیس کمردراز و ناودیس نعل اسبی و همچنین داده­های ساختاری و ایزوتوپی نشان­دهنده احتمال تغذیه آبخوان­های کارستی منطقه از تاقدیس منگشت و همچنین رابطه هیدرولیکی بین این ساختارها می­باشد.