فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشته‌کوه زاگرس در ایران دربرگیرنده چشمه‌های کارستی با آبدهی بالا و دائمی می‌باشد به‌طوری‌که چشمه‌های بزرگ ایران از آهک‌های این رشته‌کوه تخلیه می‌شوند. سازندهای آسماری و سروک در زاگرس مخزن چشمه‌های با آبدهی بالا را تشکیل می‌دهند. در این مقاله هیدروشیمی و هیدروژئولوژی 8 دهنه چشمه بزرگ با دبی میانگین بیشتر از 1.5 مترمکعب در ثانیه (در بازه زمانی فروردین 97 تا آذر 98) واقع در شمال شرق استان خوزستان که از سازندهای کارستی سروک و آسماری تخلیه می‌شوند، مقایسه گردیده است. در ابتدا موقعیت چشمه‌های کارستی بزرگ ایران بر اساس اطلاعات موجود مشخص گردیده و محل مظهر آنها در ارتباط با توزیع سنگ‌های کارستی و مدل ارتفاعی رقومی (DEM) و همچنین ارتباط دبی میانگین چشمه‌ها با تراز ارتفاعی و هدایت الکتریکی بررسی شده است. نمودار پایپر جهت تعیین تیپ و رخساره آب چشمه‌ها و نسبت‌های یونی و نمایه‌های اشباع جهت شناسایی شدت انحلال سنگ‌های کربناتی و زمان ماندگاری آب در سیستم کارستی استفاده شده است. تیپ غالب آب‌ها بی‌کربنات-کلسیک می‌باشد و در برخی چشمه‌های آسماری تغذیه از سازند گچساران موجب تفاوت تیپ گردیده است. عدم‌تغییر زیاد نسبت منیزیم به کلسیم در طول زمان در چشمه‌های سروک بیانگر زیاد بودن زمان ماندگاری آب در سیستم کارستی و پایداری جریان است. برای بررسی خصوصیات سیستم جریان آب زیرزمینی در چشمه‌های کارستی موردبررسی، هیدروگراف دبی و بارش ماهانه در دوره فرودین 1397 تا آذرماه 1398 ترسیم گردیده است. جداسازی جریان پایه از سریع به روش حداقل محلی انجام گرفته است. چشمه‌های بزرگ سروک و آسماری موردبررسی که دبی بالاتری دارند (ازجمله براهیم مردون، چالشه سربازار، سبزآب و بی‌بی ترخون) حوضه آبگیر بزرگ و جریان پایدار دارند. با توجه به هیدروگراف‌ها، غالب چشمه‌ها جریان پایه بیشتر از جریان سریع دارند و تاقدیس کی‌نو به‌عنوان غنی‌ترین آبخوان با حداکثر ذخیره دینامیک زاگرس می‌باشد.