مقایسه عملکرد روش‌های جبری و زمین‌آمار در تعیین تغییرات مکانی کیفیت آب زیرزمینی دشت تبریز

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22034/hydro.2022.51375.1263
چکیده

کیفیت آب‌های زیرزمینی یکی از موارد بسیار مهم در مطالعات هیدرولوژیک به شمار می­رود. بررسی تغییرات کیفی آب‌های زیرزمینی به لحاظ مکانی یکی از مواردی است که در تعیین مناسب بودن آب برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعتی دخالت دارد. اطلاع از نحوه تغییرات مکانی پارامترهای کیفی آب زیرزمینی یک ابزار مهم در بررسی‌های این منابع از نظر آلاینده‌ها و ... به شمار می‌رود. در پژوهش حاضر از روش‌های زمین‌آماری برای بررسی تغییرات کیفی آب زیرزمینی دشت تبریز در یک بازه 15 ساله بهره برده شد. پارامترهای مورد مطالعه شامل کلر، سولفات، سختی کل، مواد نامحلول، اسیدیته، نسبت جذبی سدیم، هدایت الکتریکی، سدیم، منیزیوم و کلسیم بودند که توسط روش فاصله معکوس، توابع شعاع محور و کریجینگ موردبررسی مکانی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد غلظت و تراکم پارامترها در بخش شمال غرب، غرب و جنوب‌غربی دشت در دوره زمانی مورد مطالعه افزایش یافته است که این امر خود حاکی از کاهش کیفیت آب در این منطقه نسبت به مناطق دیگر دشت تبریز می‌باشد. همچنین دقت دو روش توابع شعاع محور و کریجینگ بسته به نوع پارامتر مورد مطالعه، برای مدلسازی مناسب تشخیص داده شد. در مجموع با مقایسه نقشه‌های تهیه‌شده برای پارامترها مشاهده‌ می‌شود که پهنه‌های مشخص‌شده برای این پارامترها تقریباً از یک الگوی خاص پیروی کرده و میزان کمینه و بیشینه تمامی پارامترها در نواحی مشترکی از دشت واقع شده‌ است.