ارزیابی تحمل به غرقاب در برخی از ژنوتیپ‌های‌ کتان با استفاده از شاخص‌ نمره تحمل به تنش

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته اصلاح نباتات دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی

2 دانشیار گروه ژنتیک و بهنژادی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی

3 دانشیار گروه ژنتیک و بهنژادی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی

4 استادیار پژوهشکده ژنتیک و زیست‌فناوری کشاورزی طبرستان

doi
10.22077/escs.2022.4425.2025
چکیده

کتان گیاهی علفی با نام علمی Linum usitaissimum L.  است. منشأ این گیاه غرب مدیترانه گزارش شده است. کتان ازجمله گیاهان مهم روغنی و دارویی با سازگاری وسیع و مصارف متعدد است. تنش غرقاب یکی از تنش‌های غیرزیستی است که باوجوداینکه در صورت بروز خسارت زیادی به محصول زراعی وارد می‌کند توجه کمی به آن شده است. برای غربالگری ژنوتیپ‌های مقاوم به تنش از شاخص‌های مختلفی استفاده شده است. هدف اصلی این مطالعه شناسایی ژنوتیپ‌های کتان مقاوم به تنش غرقاب با استفاده از همه شاخص‌ها به طور هم‌زمان و همچنین شناسایی ژنوتیپ‌های پربازده در شرایط تنش غرقاب و شرایط بدون تنش بود. در این پژوهش 100 رقم کتان موردمطالعه قرار گرفت. ارقام مذکور جهت بررسی تنوع ژنتیکی و انتخاب بهترین ارقام ازلحاظ عملکرد و سایر صفات مورفولوژیک در گلخانه‏ به‌صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی کشت شدند. پس از رسیدن گیاه به مرحله چهار ‌برگی حقیقی، تنش غرقاب اعمال شد. به مدت دوهفته گلدان‌هایی که تحت تنش بودند تحت آبیاری بیش از ظرفیت مزرعه خاک بود. برخی شاخص­ها محاسبه شد و درنهایت به‌وسیله شاخص نمره تحمل به تنش (STS) ژنوتیپ‌های متحمل و حساس شناسایی شدند. شاخص‌های TOL، STI، MP و GMP با عملکرد در شرایط نرمال و STI، MP، GMP، YI و DRI با عملکرد در شرایط تنش غرقاب همبستگی مثبت و معناداری داشتند. بر طبق نمره تحمل به تنش ژنوتیپ‌های 364، 352، 286، 370 و 172 به‌عنوان ژنوتیپ‌های متحمل به تنش غرقاب در این مطالعه شناخته شدند و ژنوتیپ‌های 263، 269، 295، 325 و 108 حساس‌ترین ژنوتیپ‌ها بودند.