ارزیابی تنوع ژنتیکی در هیبریدهای چغندرقند (Sugar beet L.) از نظر عملکرد، صفات کیفی و جوانهزنی
نویسندگان
1 محقق مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، باشگاه پژوهشگران و نخبگان جوان، کرج، ایران
3 دانشیار مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
doi
10.22092/aj.2023.357194.1580چکیده
در برنامههای اصلاحی با اهداف بهبود محصول و افزایش بهرهوری، شناخت تنوع ژنتیکی مرتبط با صفات مهم زراعی و نیز تعیین ارتباط میان آنها حائز اهمیت ویژهای است. در این رابطه 155 هیبرید چغندرقند در قالب طرح آکمنت با پنج شاهد سینا، نووودورا، مودکس، لوریکت و پیرولا طی سال 1399 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی خوی کشت شدند. نتایج تجزیه واریانس صفات حاکی از وجود تنوع ژنتیکی قابل توجهی میان هیبریدها از نظر صفات یکنواختی جوانهزنی، عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص و عملکرد قند ناخالص بود. چهار صفت یکنواختی جوانهزنی، عملکرد ریشه، عملکرد قند ناخالص و درصد قند ناخالص توارث بالایی نشان دادند. در بین صفات عملکرد قند و عملکرد ریشه همبستگی مثبت و بسیار معنیداری در سطح احتمال 1/0 درصد داشتند. نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام مؤید آن بود که سه صفت عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص و یکنواختی جوانهزنی بیش از 99 درصد تغییرات عملکرد قند ناخالص را سبب میشوند. نتایج تجزیه علیت، نتایج تجزیه همبستگی و رگرسیون گام به گام را تأیید کرد و نشان داد که بیشترین اثر مستقیم و مثبت مربوط به عملکرد ریشه میباشد. بر اساس تجزیه خوشهای، هیبریدهای آزمایشی در چهار گروه متمایز طبقهبندی شدند؛ بهطوری که در گروه اول هیبریدهایی قرار گرفتند که یکنواختی بالایی در جوانهزنی و عملکرد مناسبی از نظر ریشه و قند داشتند. نظر به تنوعی که میان صفات و هیبریدهای آزمایشی وجود داشت، لذا میتوان هیبریدهای با صفات مطلوب بر اساس اهداف اصلاحی را گزینش و در برنامههای بهنژادی آتی در راستای نیل به اهداف به کار برد.
