بررسی کمی و کیفی آبخوان باغملک با استفاده از روش تحلیل‌‌ آماری، روش‌های هیدروشیمیایی و GIS

نویسندگان

1 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

2 کارشناسی ارشد، هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

3 کارشناسی ارشد، هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

doi
10.22034/hydro.2022.12423
چکیده

بسیاری از آبخوان‌ها در نقاط مختلف کشور با کاهش ذخیره مواجه هستند. این کاهش حجم ذخیره به علت افزایش تقاضای آب و افزایش تعداد چاه­های بهره­برداری است. کاهش بارش و ریزش نامناسب مکانی و زمانی نیز از دیگر عوامل تغییر در حجم آبخوان است. آبخوان آبرفتی باغملک با مساحت 34/49 کیلومتر‌مربع یکی از آبخوان‌های مهم استان خوزستان است که آب موردنیاز برای کشاورزی و دیگر فعالیت‌ها را در منطقه تأمین می‌کند. در این پژوهش وضعیت آبخوان آبرفتی باغملک ازلحاظ کمی و کیفی در طول دوره ده‌ساله (1396-1386) با استفاده از روش‌‌های آماری و زمین‌آمار مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت بررسی تغییرات بارش و تأثیر آن بر آب زیرزمینی در طول دوره آماری از روش SPI استفاده گردید. هیدروگراف معرف دشت، نقشه سطح آب زیرزمینی و نقشه افت‌وخیز برای دوره ده‌ساله ترسیم گردید. نتایج نشان داد که میزان افت آب زیرزمینی در طول دوره مذکور برابر با 79/13 متر است، ولی بیشترین افت در بخش شرقی و مرکزی دشت در حدود 19 متر مشاهده شده‌ است. بررسی PCA و HCA برای داده‌های کیفی در بازه زمانی 1386-1396 نشان داد که چاه‌های موجود در منطقه سه گروه قرار می‌گیرند و هدایت الکتریکی با سولفات و کلسیم بیشترین همبستگی را دارد. همچنین تحلیل مؤلفه اصلی بیان می‌کند دو عامل اصلی در منطقه وجود دارد که عامل اول که 12/60 درصد تغییرات را شامل می‌شود و به ترتیب اهمیت عبارت‌اند از Na، Mg، Cl، K، Ca، SO4، EC و عامل دوم که موجب 15/15 درصد تغییرات می‌شود فقط شامل HCO3 است.