برآورد هدایت هیدرولیکی و ضریب‌ذخیره آبخوان دشت شبستر با استفاده از مدل عددی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/hydro.2022.13724
چکیده

ضریب هدایت هیدرولیکی و ضریب ذخیره آبخوان، ازجمله مهم­ترین ویژگی­های هیدرولیکی آبخوان­ها محسوب می­شوند. امروزه با توجه به پیشرفت­های نرم­افزاری، استفاده از مدل­های عددی در بهره­برداری از آبخوان­های آب زیرزمینی گسترش‌یافته است. مدل­سازی، یکی از بهترین ابزارها برای بررسی و شبیه­سازی وضعیت منابع آب است. از مزایای مدل­سازی می‌توان به تعیین هم‌زمان چند پارامتر مثل بار هیدرولیکی، مسیر جریان و غیره اشاره کرد. همچنین با استفاده از مدل­سازی، می‌توان عکس‌العمل حوضه را در مقابل تغییراتی از قبیل تغذیه طبیعی یا مصنوعی و میزان پمپاژ شبیه­سازی نموده و با اعمال راهکارهای مناسب، بهترین عملکرد سیستم را تعیین و در جهت مدیریت حوضه از آن استفاده کرد. در مطالعه حاضر، با استفاده از مدل عددی MODFLOW و رابط کاربری GMS برای شبیه‌سازی و واسنجی مدل، خصوصیات هیدرودینامیکی آبخوان دشت شبستر به­صورت منطقه­ای ارزیابی شد. پس واسنجی مدل مفهومی تولیدشده، ضرایب هیدرودینامیکی استخراج شد. بر این اساس مقادیر RMSE مربوط به بار هیدرولیکی برای حالت­های ماندگار و غیرماندگار به ترتیب 59/0 و 95/0 حاصل گردید. نتایج مستخرج از شبیه‌سازی بیانگر این بود که هرچه آبخوان ناهمگن­تر باشد، ضرایب هیدرودینامیکی نیز به‌تبع آن متنوع خواهد بود و این تنوع به علت وجود آبرفت­هایی با منشأ سازندهای زمین‌شناسی متنوع و تخلخل و نفوذپذیری مختلف، از روند خاصی پیروی نکرده و حتی ممکن است که در دونقطه نزدیک به­هم، تفاوت‌های چشمگیری وجود داشته باشد.