فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: با افزایش ازدواج‌های بین‌فرهنگی، شکل‌گیری هویت زوجی به‌عنوان سازه‌ای روانی ـ اجتماعی پیچیده‌تر شده است؛ زیرا این فرایند حاصل تعامل عاملیت زوجین و ساختارهای اجتماعی است. با توجه به خلأ پژوهشی در ایران، این مطالعه با هدف بررسی تجربۀ زیستۀ زوج‌های بین‌فرهنگی و تبیین چگونگی شکل‌گیری، تحول و تثبیت هویت زوجی در این روابط انجام شد.روش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل زنان و مردان متأهل ساکن تهران بود که بین سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ تجربه ازدواج بین‌فرهنگی داشتند. با نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع، ۳۳ مشارکت‌کننده انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و بر اساس پروتکل اسمیت و همکاران (۲۰۰۹) تحلیل شد.یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج ۷۰ مفهوم اولیه، ۲۰ زیرمقوله و چهار مقوله اصلی انجامید: مواجهه با تفاوت‌های فرهنگی، پدیداری هویت زوجی سیال، تحول هویت زوجی و خلق روایت مشترک، و راهبردهای مدیریت تعارض و تحکیم انسجام هویت زوجی. نتایج نشان داد زوج‌ها در مواجهه با تفاوت‌های فرهنگی، از طریق گفت‌وگوی دیالکتیکی، بازآفرینی روایت زندگی، خلق زبان نمادین و مرزبندی روانی، جهان‌زیست مشترکی را شکل می‌دهند.نتیجه‌گیری: هویت زوجی در ازدواج‌های بین‌فرهنگی سازه‌ای ایستا نیست، بلکه فرایندی سیال و زمینه‌مند است که در تعامل مستمر با تفاوت‌ها ساخته و بازسازی می‌شود. چارچوب تحلیلی ارائه‌شده، مبانی نظری مشاوره و آموزش خانواده را تقویت کرده و بر ضرورت مداخلات فرهنگ‌محور با تأکید بر گفت‌وگوی بین‌فرهنگی، انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری رابطه‌ای تأکید دارد.