بررسی تزریق پذیری توده سنگ ساختگاه سد پیغام چای کلیبر بر اساس داده های صحرایی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22034/hydro.2022.14213
چکیده

استفاده از روش تزریق یکی از متداول­ترین روش­های بهسازی، علاج بخشی و آب­بندی پی­ سازه­های آبی و ساختگاه سدها می­باشد. در این روش، با تزریق دوغاب سیمان، درزه­ها و شکستگی­های توده­سنگ پر شده و در نتیجه ویژگی­های ژئومکانیکی بهبودیافته و نفوذپذیری آن کاهش می­یابد. رمز موفقیت در استفاده از این روش، ارزیابی صحیح تزریق­پذیری توده­سنگ و به‌تبع آن تعیین طرح اختلاط دوغاب و تعیین پارامترهای تزریق است. سد مخزنی پیغام­چای، سد خاکی با هسته رسی و با ارتفاع 46 متر از بستر رودخانه می­باشد که در 15 کیلومتری جنوب‌غربی شهرستان کلیبر در حال احداث است. سنگ‌بستر ساختگاه سد از نوع بازالت می­باشد که در بستر رودخانه و تکیه­گاه چپ به‌وسیله رسوبات آبرفتی پوشیده شده ­است. سنگ‌بستر مذکور توسط شش دسته درزه اصلی و تعدادی درزه­های فرعی و گسل خردشده است. بر اساس نتایج آزمایش­های لوژان در ساختگاه و به‌موازات محور سد، در بیشتر مقاطع آزمایش نفوذپذیری کمتر از 3 لوژان است. شاخص کیفی توده­سنگ (RQD) در ساختگاه سد در 75 درصد مقاطع کمتر از 25 درصد و تنها در 1 درصد مقاطع بیشتر از 75 درصد تعیین شده است. بررسی ارتباط بین شاخص کیفی توده­سنگ و مقادیر لوژان نشان می­دهد که بیشتر مقاطع در شاخص­های کیفی کم تا زیاد از نفوذپذیری پایینی برخوردار بوده و ارتباط منطقی بین این دو پارامتر وجود ندارد. در شاخص­های کیفی مختلف، میزان خورند سیمان کم بوده و حاکی از وجود توده­سنگ با درجه درزه­داری کم تا زیاد و با درزه­های پرشده و بازشدگی کم و تداوم بسیار کم است. بررسی ارتباط بین میزان خورند سیمان توده­سنگ و رده­های مختلف شاخص نفوذپذیری ثانویه (SPI) نشان داد که در ساختگاه موردمطالعه ارتباط منطقی بین این متغیرها وجود ندارد. بر اساس نتایج به‌دست آمده، توده­سنگ تشکیل‌دهنده ساختگاه موردمطالعه تزریق­پذیری پایینی دارد.