تهیه نقشه آسیب پذیری فرونشست زمین با استفاده از مدل WALPSRFT و روش تحلیل سلسله مراتبی-فازی (مطالعه موردی: دشت دامنه-داران در غرب استان اصفهان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استاد گروه عمران، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/hydro.2022.40390.1200
چکیده

پدیده فرونشست زمین که متأثر از فعالیت‌های انسانی و پارامترهای متعدد زمین‌شناسی و هیدروژئولوژیکی است در مناطقی از ایران در درجات مختلف در حال بروز است. تهیه نقشه حساسیت فرونشست زمین یک پیش‌نیاز اساسی برای مدیریت فرونشست زمین است. ارزیابی مناسب فرونشست زمین مستلزم تعیین پارامترهای مؤثر فرونشست زمین برای کشف روابط مکانی بین آن‌ها و فرونشست زمین است. به‌ همین منظور در ابتدا با توجه به مکان‌های فرونشست زمین هشت پارامتر موثر‌ بر فرونشست در دشت دامنه-داران دو مدل تهیه گردید. در مدل اول هشت پارامتر شامل افت سالانه سطح آب زیرزمینی، محیط آبخوان، کاربری اراضی، مقدار تخلیه، ضخامت آبخوان، تغذیه خالص، فاصله از گسل و توپوگرافی به نام WALPSRFT بر اساس وزن‌دهی به پارامترها و مدل دوم بر اساس بهینه‌سازی و سازگاری هشت لایه مؤثر در فرونشست، به روش AHP-Fuzzy تهیه و نقشه نهایی آسیب‌پذیری فرونشست زمین با تلفیق لایه‌ها در ArcGIS به‌دست آمد. برای اعتبارسنجی مدل نهایی از تصاویر راداری و روش تداخل‌سنج راداری  (InSAR)استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که هر دو نقشه تهیه‌شده همبستگی خوبی با داده‌های راداری نشان می‌دهند و نقشه تهیه‌شده به روش سلسله مراتبی-فازی بالاترین همبستگی را با داده‌های راداری و فرونشست واقعی در دشت دامنه-داران نشان می‌دهد و آسیب‌پذیری فرونشست در آبخوان را با جزئیات بیشتری در کل سطح دشت تفکیک می‌نماید. بر اساس این مدل، اکثر مناطق دشت خصوصاً بخش شرقی در معرض فرونشست می‌باشند و برای کنترل فرونشست باید برنامه­های مدیریتی در نظر گرفته شود.