فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به تنش‌های عرضه و تقاضا و مشکلات کم‌آبی، بهره‌برداری از منابع آب کارستی بسیار حائز اهمیت شده است. بهره‌برداری از این منابع بدون مدیریت و برنامه‌ریزی با توجه به محیط درز و شکافی آن باعث ایجاد بستر آلودگی می‌شود. یکی از ابزارهای مهم جهت این موضوع استفاده از شاخص‌های آسیب‌پذیری و تعیین میزان خطرپذیری بهره‌برداری از آن است. در این مطالعه به بررسی وابستگی مظهر چشمه به عنوان خروجی حوضه آبریز کارستی و حوضه آبگیر آن با تلفیق شاخص‌های آسیب‌پذیری می‌پردازد. یکی از روش‌های ارائه‌شده جهت تعیین آسیب‌پذیری چشمه روش VESPA بوده که با استفاده از پارامترهای مهم شوری، دبی و دمای آب چشمه آسیب­پذیری تعیین می­شود. همچنین روش‌های متعددی برای آسیب­پذیر حوضه­های کارستی ارائه شده است که در این تحقیق از روش EPIK استفاده می­شود. در ادامه با استفاده از رتبه‌بندی پارامترهای مؤثر و تلفیق با شاخص آسیب‌پذیری، میزان خطرپذیری حوضه را تعیین می‌کند. براین­اساس دو چشمه پریکدان و سرابتاوه ازنظر آسیب‌پذیری با شاخص VESPA در کلاس خیلی زیاد و زیاد قرار داشته و با ارزیابی آسیب‌پذیری حوضه آبگیر دو چشمه با شاخص EPIK همبستگی بالایی دارند. پس از تعیین آسیب‌پذیری، با رتبه‌بندی پارامترهای شیب، سازندهای زمین‌شناسی، عوارض طبیعی و کاربری اراضی، میزان ریسک بهره‌برداری تعیین شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان ریسک به میزان 74% در بخش‌های جنوبی منطقه قرار دارد. این منطقه دارای تعداد زیادی آب­فروچاله و سازندهای کارستی نفوذپذیر است. با تلفیق نقشه ریسک و شاخص آسیب‌پذیری، خطرپذیری حوضه مورد ارزیابی قرار گرفت که نتایج نشان داد که حدود 90 درصد حوضه در خطرپذیری متوسط و کم قرار دارند.