تعیین روابط ساختاری فراشناخت و سیستمهای مغزی رفتاری با فراهیجان در نوجوانان با اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی: نقش میانجی حمایت اجتماعی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه روانشناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
2 کارشناسی ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استاد گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4 دکترای تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.48308/apsy.2025.237536.1723چکیده
هدف: پژوهش حاضر باهدف تعیین روابط ساختاری فراشناخت و سیستمهای مغزی رفتاری با فراهیجان در نوجوانان با اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی با نقش میانجی حمایت اجتماعی در شهر اردبیل انجام شد. روش: پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی میباشد. جامعه آماری شامل تمامی دانشآموزان دوره متوسطه یکم و دوم شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که تعداد 250 نفر از دانشآموزان به روش نمونهگیری در دسترس بهعنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامههای خود گزارشی مشکلات رفتاری نوجوانان آخنباخ (1991)، فراهیجان میتمانسگروبر و همکاران (2009)، فراشناخت ولز و کاترایت- هاتون (2004)، سیستمهای مغزی-رفتاری کارور و وایت (1994) و حمایت اجتماعی ادراکشده زیمت و همکاران (1988) استفاده شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS-27 و نرمافزار Lisrel18.8 انجام شدند. یافتهها: یافتهها نشان داد که فراشناخت و سیستم فعالسازی رفتار بر فراهیجان مثبت اثر مستقیم مثبت و معنادار و بر فراهیجان منفی اثر مستقیم منفی و معنادار دارند. همچنین، سیستم بازداری رفتار بر فراهیجان مثبت اثر مستقیم مثبت و معنادار و بر فراهیجان منفی اثر مستقیم منفی و معنادار دارند. برازش مدل نشان داد که فراشناخت و سیستمهای مغزی رفتاری با میانجیگری حمایت اجتماعی بر فراهیجان اثر غیرمستقیم معنادار دارند (01/0>P). نتیجهگیری: با توجه به یافتههای پژوهش حاضر فراشناخت، سیستمهای مغزی رفتاری و حمایت اجتماعی میتوانند در فراهیجان نوجوانان دارای اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی نقش موثری داشته باشند.