شناسایی ابر آلودگی شوری در یک آبخوان هتروژن با استفاده از روش POD و پیجوییهای ژئوالکتریکی
نویسندگان
1 استادیار گروه هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوفیزیک، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوفیزیک، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22034/hydro.2022.13436چکیده
کاربرد پیجوییهای ژئوفیزیکی در شناسایی آلودگی منابع آب زیرزمینی در چند دهه اخیر بهطور چشمگیری رشد نموده است. این پژوهش سعی دارد تا با بهبود کار Oware et al. (2013) از تلفیق روش POD و مدلسازیهای روبهجلو و معکوس دادههای مقاومت ویژه الکتریکی گستره ابر آلودگی درون یک آبخوان سینتتیک هتروژن را با دادههای مقاومت ویژه سطحی شناسایی شود. آنها POD را درون مرحله معکوس سازی بهکار بردند که این کار حافظه کامپیوتری بیشتر و مدتزمان طولانیتر برای اجرای برنامه لازم دارد. Oware et al. (2013) همچنین از شبکهبندی تفاضل محدود استفاده کردند و مهمتر اینکه درنهایت مجبور بودند که مرکز ثقل ابر آلودگی بهدستآمده را به محل مرکز ثقل مدل سینتتیک منتقل نمایند. لزوم جابجایی مرکز ثقل ابر الودگی برای شرایط واقعی که مرکز ثقل ابر آلودگی مشخص نیست، قابل کاربرد نیست. در این مقاله با اجرای روش POD بهطور مستقل و قبل از مدلسازی روبهجلو و معکوس ژئوالکتریکی و همچنین استفاده از روش المان محدود بهجای تفاضلمحدود، علاوه بر کاهش حافظه کامپیوتری لازم برای اجرای برنامه، نیازی به جابجایی مرکز ثقل ابر آلودگی نهایی نیست؛ بنابراین، روش ارائهشده برای شرایط واقعی که هنوز محل مرکز ثقل ابر آلودگی مشخص نیست، نیز کاربردی است. نتایج حاصل از اجرای سه سناریوی مختلف برای نحوه تزریق شوری (تکنقطه روی مرز، تزریق تکنقطه دور از مرزها و تزریق دو نقطه دور از مرزها) نشان داد که اثر مرز سبب جابجایی افقی ابر آلودگی حاصل از مدل میشود. همچنین یافتهها نشان دادند که با افزایش عمق توده، قدرت تفکیک و شناسایی هندسه ابر آلودگی بهوسیله روشهای ژئوالکتریکی کاهش مییابد.