فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«هنرمردمی» به آن دسته از هنرهایی اطلاق می‌شود که در طول تاریخ به‌شکل شایسته‌ای مورد توجه قرار نگرفته‌ و موفق نشده‌اند جایگاه واقعی خود را در هنر معاصر بیابند. این هنرها غالباً در حوزه صنایع‌دستی قرار دارند و در قالب یک فرایند هنری تکراری باقی می‌مانند. مجموعة این هنرها معمولا تحت عنوان «هنرهای زنانه» یا «هنرهای خانگی[1]» نیز شناخته می‌شوند، تا پیش از قرن نوزدهم میلادی، تحت عنوان «هنرهای دون» (سطح پایین) یاد می‌شده است. این هنرها در زمان‌های مختلف و به فراخور جامعه و فرهنگ، کارکردهایی متفاوت در زندگی انسان داشته‌اند، اما امروزه برخی از این هنرها در کشورهای اروپای ‌غربی و آمریکای شمالی، به‌عنوان یکی از اقسام «هنرهای‌زیبا» به‌رسمیت شناخته شده‌اند. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، ﺗﻼش دارﯾﻢ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ داﺳﺘﺎنِ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖِ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ از ﻫﻨﺮﻫﺎ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎﯾﯽ و آﻣﺮﯾﮑﺎی ﺷﻤﺎﻟﯽ، ﻧﺸﺎن دﻫﯿﻢ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ‌ﺗﻮان اﻧﺒﻮﻫﯽ از ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ اﯾﻦ ﻫﻨﺮﻫﺎ در ﺟﺎﻣﻌﻪ‌ اﯾﺮان و ﺟﻮاﻣﻊ ﻫﻢ‌ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ در ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﺑﺎ ﭘﯿﻤﻮدن ﻣﺴﯿﺮی ﻣﺸﺎﺑﻪ، از ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اجتماعی ﻓﺮودﺳﺖ و ﻣﻐﻔﻮل و ﺑﯽ‌ﺑﯿﺎن «ﻫﻨﺮﻫﺎی ﻣﺮدم» ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺸﺮوع و ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ‌ﺷﺪه و رﺳﻤﯿﺖیافتة اجتماعی «ﻫﻨﺮﻫﺎی زﯾﺒﺎ» ﺗﻐﯿﯿﺮ داد. در این پژوهش برای توصیف این تغییر جایگاه اجتماعی، بر تغییر موقعیت هنر چهل‌تکه‌دوزی به‌صورت مطالعه‌ای موردی متمرکز شده‌ایم. این پژوهش به روش مطالعه اسنادی و مصاحبه با متخصصان انجام شده است. در نهایت این مطالعه ده عاملی که در کشورهای اروپای غربی و آمریکای شمالی، به تغییر موقعیت اجتماعی این هنرها انجامیده است؛ یعنی حمایت نهاد‌های رسمی، سازمان‌های غیر‌انتفاعی، تشکیل انجمن‌های هنری، تأسیس مراکز آموزشی و رشته‌های دانشگاهی و پژوهشکده‌های مستقل، برگزاری همایش، گردهمایی یا سمینارهای حرفه‌ای، برگزاری جشنواره‌ها و بی‌ینال‌ها، ایجاد موزه‌های اختصاصی این هنرهای مردمی، تشویق تأسیس گالری‌های خاص این هنرها، چاپ نشریات تخصصی و ترویج و صدا بخشی به آثار هنرمندان و پژوهش‌های تخصصی در این حوزه در فضای مجازی را شناسایی کرد. غالب این عوامل در فضای اجتماعی هنرهای مردمی در ایران غایب‌اند و در صورت وقوع، می‌توانند به تغییر موقعیت اجتماعی هنرهای حاشیه و مردمی به موقعیت اجتماعی هنرهای مرکز یا هنرهای زیبا بینجامند.   [1] Domestic art