برآورد تغذیه آب زیرزمینی در آبخوان مشهد - چناران با استفاده از روش نوسانات سطح ایستابی (الگوریتم MRC)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران
2 دانشیار هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، سمنان، ایران
doi
10.22034/hydro.2022.13427چکیده
آبخوان مشهد ـ چناران با وسعت حدود 2527 کیلومتر مربع، مهم ترین آبخوان آبرفتی استان خراسان رضوی و تنها منبع پایدار تامین کننده بخش عمده ای از آب شرب کلان شهر مشهد است. در این تحقیق، تغذیه آب زیرزمینی با استفاده از آمار و اطلاعات 31 حلقه چاه مشاهده ای به روش نوسانات سطح ایستابی و الگوریتم MRC در یک دوره 15 ساله (سال آبی 81 - 1380 تا 95 - 1394) برآورد شده است. نتایج نشان می دهند، تغذیه در آبخوان مشهد ـ چناران از الگوی مشخصی پیروی نموده و تابعی از میزان بارندگی است. بارندگی های فصلی از اواخر مهرماه شروع و در فروردین ماه به حداکثر می رسند. روند افزایش تغذیه آبخوان تا پایان اسفند تداوم یافته و پس از آن با شروع فصل بهار، میزان تغذیه به طور محسوسی کاهش می یابد. مهم ترین دلیل کاهش تغذیه در این بازه، وجود یک تأخیر بین شروع بارندگی های و تأثیر آن بر آب زیرزمینی است. بیشترین مقدار تغذیه در ماه های دی، بهمن و اسفند و کم ترین آن نیز در ماه های مرداد و شهریور صورت می گیرد. در طول دوره آماری، کمترین مقدار تغذیه در سال آبی 81-1380 به میزان 2 / 87 میلیون مترمکعب (4 / 12 درصد بارندگی)، بیشترین مقدار در سال آبی 91-1390به میزان 7 / 221 میلیون مترمکعب (29 درصد بارندگی) و متوسط تغذیه نیز 122 میلیون مترمکعب (19 درصد بارندگی) می باشد. در حالی که بیشترین فراوانی مربوطه به تغذیه کمتر از 5 میلیون مترمکعب در سال است، مقادیر بالای تغذیه دارای کم ترین فراوانی میباشند. این موضوع، بیانگر، اهمیت نقش بارندگی های با شدت کم، ولی با مدت طولانی تر در فرآیند تغذیه است. ارزیابی نسبت مقدار تغذیه به مقدار بارش، حاکی از برآورد درست مقدار تغذیه به روش نوسانات سطح ایستابی با از استفاده از الگوریتم MRC است.