نقش اضطراب، تنظیم شناختی هیجان و نیازهای بنیادین روان‌شناختی در پیش‌بینی اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بین نوجوانان‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.

doi
10.22034/jmpr.2024.60616.6096
چکیده

هدف پژوهش حاضر ‫تعیین نقش اضطراب، تنظیم شناختی هیجان و نیازهای بنیادین روان‌شناختی در اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی نوجوانان بود. بدین منظور با بهره‏‌گیری از طرح همبستگی 226 از بین نوجوانان مشغول تحصیل در مقطع متوسطه در سال تحصیلی 1402-1401 شهر تهران به شیوه نمونه‏‌گیری در دسترس انتخاب و  پرسشنامه‏‌های تنظیم شناختی هیجان (CERQ)، ارضای نیازهای بنیادین (BPNS)، اضطراب بک (BAI)، و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل (AMQBSN) را تکمیل کردند و داده‌ها با همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد اضطراب با اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بین نوجوانان همبستگی مثبت نیرومند (r=0/60)؛ نیازهای بنیادین با اعتیاد همبستگی مثبت متوسط (r=0/48) دارند؛ همچنین راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان با اعتیاد به شبکه‏‌های اجتماعی همبستگی منفی متوسط (r=-0/36) داشته ولی راهبردهای ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان همبستگی مثبت پایین (r=0/22) دارد. نتایج رگرسیون چندگانه گام به گام نشان داد همه متغیرهای پیش‌بین در معادله رگرسیون سهم معناداری دارند و بخش قابل‏‌توجهی از واریانس اعتیاد به شبکه‌‏های اجتماعی مبتنی بر موبایل را به صورت معناداری پیش‏‌بینی می‌‏کنند که بیشترین سهم متعلق به اضطراب  است. یافته‌های پژوهش حاضر نشانگر این هستند که نوجوانانی که سطوح بالای اضطراب را تجربه می‏‌کنند بیشتر در معرض خطر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی هستند، و در مرتبه بعدی نیازهای بنیادی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجانی قرار دارند؛ این یافته‌ها حاکی از اهمیت  تدوین مداخلات و برنامه‌های اثربخش برای پیشگیری از اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بین نوجوانان است مورد استفاده قرار گیرد.