اثربخشی آموزش شناختی رفتاری بر سازش‌یافتگی و خشم دانش‌آموزان دارای تجربه سوگ

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روانشناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

2 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

3 کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

4 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

5 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

doi
10.22034/jmpr.2024.60740.6106
چکیده

تعداد زیادی از دانش‌­آموزان سراسر جهان مرگ یک یا هر دو والد را تجربه می‌کنند. ﻫﺪف از پژوهش ﺣﺎﺿـﺮ ﺑﺮرﺳـﯽ اثربخشی آموزش شناختی رفتاری بر سازش‌یافتگی و خشم دانش‌آموزان دارای تجربه سوگ بود. ﺟﺎﻣﻌﮥ آﻣﺎری دانش‌آموزان دارای تجربه سوگ ﺷـﻬﺮستان شاهرود در سال تحصیلی 1399-1398 ﺑﻮد، که از بین آن‌ها نمونه‌ای به حجم 30 دانش‌آموز به روش نمونه‎‌گیری هدفمند اﻧﺘﺨـﺎب و به‌صورت ﺗﺼﺎدﻓﯽ در دو ﮔـﺮوه آزﻣـﺎﯾﺶ و ﮔـﻮاه (n=15)  جای‌دهی ﺷـﺪﻧﺪ. شرکت‌کنندگان پرسشنامه کنترل خشم اشپیلبرگر (1999) و پرسشنامه سازش یافتگی سینها و سینگ (1993) را در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون تکمیل کردند. مداخله شناختی رفتاری در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش برگزار شد. نتایج آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد که درمان شناختی رفتاری بر خرده‌­مقیاس‌های سازش‌یافتگی (سازش‌یافتگی عاطفی، اجتماعی و تحصیلی) و مؤلفه‌های کنترل خشم (خشم حالت، خشم صفت، بروز خشم و کنترل خشم) در مرحله پس‌آزمون تأثیر معناداری داشته است. میزان این تأثیر بنا به ستون مجذور ضریب اتا برای سازش‌یافتگی عاطفی 0/26، سازش‌یافتگی اجتماعی 0/26، سازش‌یافتگی تحصیلی0/22، خشم حالت 0/32، خشم صفت0/46، بروز خشم 0/31 و کنترل خشم 0/37 بوده است (P<0/01). مداخله شناختی رفتاری به کودکان دارای تجربه سوگ با اصلاح افکار و باورهای منفی به کاهش نشخوارهای ذهنی کمک کرده و باعث افزایش سطح سازش‌یافتگی آن‌ها می‌شود. همچنین این دانش‌آموزان با فراگیری مهارت‌های کنترل خشم می‌آموزند که چطور با فشار روانی حاصل از تجربه سوگ مقابله و آن را کنترل کنند.