اثر انتظار کارآمدی و ارزش پاداش بر اعمال کنترل شناختی

نویسندگان

1 دکترای روان‌شناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، ، ایران.

2 استاد، گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، ایران.

3 دانشیار، گروه علوم روان‌شناختی، دانشکده علوم پزشکی، پرستاری و سلامت، دانشگاه موناش، کلیتون، استرالیا.

doi
10.48308/apsy.2025.238243.1756
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مؤلفه‌های انگیزشی (انتظار کارآمدی و ارزش پاداش) و پیش‌بینی‌های رفتاری مدل ارزش مورد انتظار کنترل (EVC) در جمعیت بهنجار ایرانی بود.روش: روش پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح درون‌گروهی بود. گروه نمونه (۳۱ نفر) به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان در مصاحبه بالینی ساختاریافته SCID-۵-RV شرکت کردند و پرسش‌نامه‌های سلامت عمومی ۱۲ گویه‌ای (GHQ-۱۲) و آزمون کوررنگی‌ایشی‌هارا را تکمیل کردند. همچنین، آزمایه رایانه‌ای رنگ-واژه استروپ همراه با نشانه‌های پاداش را اجرا کردند.یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد که اثرات اصلی و مستقیم کارآمدی و پاداش و همچنین اثر تعاملی کارآمدی× پاداش برای زمان واکنش در آزمایه رنگ- واژه استروپ با اندازه اثر بالا معنادار بود. همچنین یافته‌ها نشان داد که اثر مستقیم کارآمدی برای درصد پاسخ‌های صحیح در آزمایه رنگ-واژه استروپ با اندازه‌های اثر بالا معنادار بود. اما اثر اصلی پاداش و اثر تعاملی کارآمدی × پاداش برای درصد پاسخ‌های صحیح معنادار نبود.نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، یافته‌های پژوهش حاضر پیشنهاد می‌دهد که کارآمدی و میزان پاداش به‌طور مجزا و مشترک می‌تواند تخصیص کنترل شناختی را ارتقاء دهد. این یافته‌ها در پرتو محدودیت‌ها، پژوهش‌های پیشین و نظریه‌ها مورد بحث قرار گرفته است.