برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی برای دانشآموزان: طراحی و بررسی اثربخشی مقدماتی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تهران، ایران.
3 استاد علوم اعصاب شناختی (مغز و شناخت)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.48308/apsy.2025.237827.1736چکیده
هدف: تقویت کارکردهای اجرایی یکی از اهداف آموزشی رویکردهای مختلف آموزشی و درمانی است. پژوهش حاضر به طراحی برنامه آموزش کارکردهای اجرایی و بررسی اثربخشی آن در دانشآموزان میپردازد.روش: بسته آموزشی برای تقویت راهبردهای اجرایی نوجوانان با استفاده از روش نقشهنگاری مداخله، طراحی و بهصورت پایلوت اجرا شد. طرح پژوهش حاضر پیشآزمون، پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مقطع متوسطه اول شهر تهران بود که با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس، تعداد ۳۲ نفر از آنها انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش قرار داده شدند. بسته آموزشی به مدت ۱۰ جلسهی یک ساعته برای گروه آزمایش اجرا شد. گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکردند. تمامی شرکتکنندگان در دو مرحله پیشآزمون و پسآزمون با آزمونهای فراخنای ارقام، ردیابی، توجه پایدار و کشیش و آدمخوار مورد ارزیابی قرار گرفتند. جهت تجزیه و تحلیل دادهها، میزان تغییرات نمرههای دو گروه از پیشآزمون تا پسآزمون، محاسبه و با استفاده از آزمون تی مستقل مقایسه شدند.یافتهها: یافتهها نشان داد که برنامه آموزشی راهبردهای شناختی تأثیر معناداری در بهبود توجه پایدار و حل مسأله در دانشآموزان با تحول طبیعی داشته است (۰۵/۰ > p) اما این معناداری در آزمونهای فراخنای ارقام و ردیابی دیده نشد (۰۵/۰ < p).نتیجهگیری: میتواند مورد توجه قرار گیرد و مطالعات گستردهتری برای تعمیم نتایح پیشنهاد میشود.. برنامه آموزشی تقویت راهبردهای اجرایی میتواند موجب بهبود کارکردهای شناختی پایه و سطح عالی، از جمله کارکردهای توجهی و برنامهریزی در دانشآموزان شود.
