ارزیابی ارتباط بین عوامل طبیعی و میزان فرونشست در دشت ایوانکی با استفاده از تصاویر رادار
نویسندگان
1 عضو هیات علمی، گروه علوم اجتماعی (جغرافیا)، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 کارشناس ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
4 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
doi
10.22034/hydro.2021.13016چکیده
فرونشست زمین به عنوان یکی از مخاطرات پیشروی بسیاری از دشتهای ایران محسوب میشود. در این میان، دشتهای استان سمنان و از جمله دشت ایوانکی در معرض این مخاطره قرار دارند. با توجه به اهمیت موضوع، در این تحقیق به ارزیابی میزان فرونشست دشت ایوانکی و تحلیل عوامل موثر در آن پرداخته شده است. در این تحقیق از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. دادههای تحقیق شامل تصاویر راداری و ماهوارهای، اطلاعات آماری، و مدل رقومی ارتفاعی ۳۰ متر است. روش کار به اینصورت است که ابتدا وضعیت ژئومورفولوژی، کاربری اراضی و وضعیت افت آبهای زیرزمینی دشت ایوانکی ارزیابی شده است و سپس با استفاده ۲۷ تصویر راداری سنتینل ۱ و روش سری زمانی SBAS میزان فرونشست منطقه محاسبه شده است. بررسیهای صورت گرفته بیانگر این است که عوامل طبیعی شامل روند و جهت ناهمواریها در شکلگیری وضعیت اقلیمی و محدودیت منابع آبی نقش اصلی را داشته است و محدودیت دسترسی به منابع آبی سبب بهرهبرداری بیش از حد از آبهای زیرزمینی و افت شدید سطح آن شده است. نتایج محاسبه میزان افت سطح آبهای زیرزمینی منطقه بیانگر این است که میانگین افت چاههای مطالعاتی در حدفاصل سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۹۴ بین 85/0 تا ۰۱/۲ سانتیمتر در سال بوده است. همچنین نتایج حاصل از ارزیابی میزان فرونشست منطقه نیز بیانگر این است که محدوده مطالعاتی در طی دوره زمانی ۳ ساله (از تاریخ ۰۶/۰۱/۲۰۱۶ تا ۲۱/۱۲/۲۰۱۸) بین 9/0- تا ۲/۳۳- سانتیمتر افت داشته است که بیشترین میزان فرونشست در مرکز دشت ایوانکی در نزدیکی روستای چشمه نادی بوده است.