تدوین برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی و ارزیابی اثربخشی آن بر بهبود بازداری پاسخ و حافظه‌کاری کودکان پیش‌دبستانی: پژوهش مورد منفرد

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دکترای روانشناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

4 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.48308/apsy.2024.237123.1712
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین برنامه آموزشی کارکرد‌های اجرایی و ارزیابی اثربخشی آن بر بهبود بازداری پاسخ و حافظه‌کاری در کودکان پیش‌دبستانی انجام شد.روش: پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی از نوع مورد منفرد و طرح A-B با پیگیری بود. جامعه آماری این پژوهش را کودکان عادی ۵ تا ۶ ساله شهرستان کرج در سال ۱۴۰۱ تشکیل می‌دادند که از این جامعه، تعداد سه کودک از طریق نمونهگیری دردسترس و بر اساس ملاک‌های ورود انتخاب شدند. برنامه مداخله‌ای تدوین‌شده در ۱۶ جلسه به-صورت انفرادی اجرا شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از آزمون برو/ نرو جهت ارزیابی بازداری پاسخ و آزمون ان- بک (N- BACK) برای ارزیابی حافظه‌کاری استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها، از نمودار‌های تحلیل دیداری، ارزیابی محفظه ثبات و روند تغییر، ناهمپوشی داده‌ها و درصد بهبودی استفاده شد.یافته‌ها: نتایج مبتنی بر تحلیل دیداری و همچنین درصد داده‌های ناهمپوش (PND) نشان داد که برنامه آموزشی کارکرد‌های اجرایی بر بهبود بازداری پاسخ و حافظه‌کاری هر سه آزمودنی اثربخش بوده است.نتیجه‌گیری: برنامه آموزشی کارکرد‌های اجرایی را می‌توان از سنین پیش از دبستان جهت ارتقا سطح این کارکرد‌ها به کار برد و این برنامه می‌تواند توسط والدین، معلمان و درمانگران حیطه کودک مورد استفاده قرار گیرد.