بررسی خصوصیات هیدروژئوشیمیایی چشمه های تروارتن ساز منطقه ماکو و تعیین منشأ آب چشمه ها بر اساس ژئوشیمی و کانی شناسی رسوبات و نهشته های اطراف آنها
نویسندگان
1 استادیار، گروه عمران، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
2 کارشناسی ارشد زمین شناسی، گروه زمین شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
10.22034/hydro.2021.12979چکیده
آب چشمهها نماینگر مناسبی جهت ارزیابی تأثیر متقابل آب سنگ و تغییرات تراز آب در آبخوانهای سازند سخت بهشمار میآیند. منطقه ماکو در شمال غرب ایران و در استان آذربایجانغربی واقع شده است. تأمین بخشی از آب موردنیاز کشاورزی منطقه از طریق چشمههای تراورتنساز و نقش این چشمهها در فرآیند نهشت تراورتن و تأثیر ترکیب شیمیایی آبها بر روی تغییر رنگ تراورتنها باعث شده که مطالعه خصوصیات هیدروژئوشیمیایی چشمههای منطقه موردمطالعه حائز اهمیت باشد. لذا بر این اساس در این پژوهش، به ارزیابی خصوصیات هیدروژئوشیمیایی، تغییرات ترکیب شیمیایی و منشأ آب چشمهها از طریق نمونهبرداری از آب، رسوبات تهنشستی و واحدهای سنگی اطراف چشمهها که رخنمون داشتند، پرداخته شد. نتایج حاصل از تفسیر نمودارهای هیدروژئوشیمیایی، نسبتهای یونی و شاخص اشباعیت نسبت به کانیها نشان داد که سنگ مخزن آبخوان آهک ناخالص بوده و آب چشمهها نسبت به کانیهای کربناته اشباع تا فوقاشباع و نسبت به کانیهای سولفاته تحتاشباع و تیپ آنها Ca-HCO3 میباشد. بالا بودن فشار دیاکسیدکربن و خروج آن از ترکیب آب چشمهها باعث شده که چشمههای آهکساز منطقه، توانایی نهشتهگذاری بالایی داشته و باعث شکلگیری تروارتنهای تیپ شکاف پشته با ارتفاع و گسترش نسبتاً زیاد شوند. نتایج حاصل از بررسی ژئوشیمیایی عناصر موجود در ترکیب رسوبات اطراف چشمهها نشان میدهد که همبستگی بینCaO با Al2O3، SiO2، TiO2, Fe2O3 منفی، CaO با Ba, Sr مثبت و SiO2 با Fe2O3 و Al2O3 ارتباط مستقیم بوده لذا بر این اساس چشمهها از نوع ترموژنیک با منشأ سیالات گرمابی میباشند.
