فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت میان‌آب شوشتر یکی از دشت‌های مهم استان خوزستان است که عمده مصارف آبی آن در بخش کشاورزی می‌باشد. با توجه به لزوم بازنگری در مصارف منابع آب در حوزه کشاورزی در این تحقیق جهت مدیریت منابع و مصارف، ابتدا نیاز آبی محصولات کشاورزی با استفاده از روش پنمن‌مانیث‌فائو محاسبه گردید سپس به‌منظور اطلاع از بیلان آبی و میزان آب مصرفی، مدل عددی منطقه برای سال آبی 95-96 با خطای RMSE 94/0 متر در حالت ناپایدار تهیه شد. پس از واسنجی مدل در شرایط ناپایدار، جهت اطمینان از مدل ساخته‌شده آبخوان دشت میان‌آب شوشتر نتایج واسنجی مدل برای مدت 6 ماه، از مهر 1396 الی اسفند 1396 با خطای RMSE 95/0 مورد صحت‌سنجی قرار گرفت. طبق محاسبات، مقدار واقعی آب موردنیاز جهت کشت محصولات برابر با 89/278 میلیون مترمکعب در سال می‌باشد. بر اساس نتایج مدل مجموعاً 07/427 میلیون مترمکعب آب از طریق شبکه آبیاری و چاه‌های بهره‌برداری در بخش کشاورزی منطقه استفاده می‌گردد. لذا مقدار 18/148 میلیون مترمکعب آب به‌صورت مازاد مصرف می‌شود. جهت مدیریت آب مازاد مصرفی سه سناریو موردبررسی قرار گرفت که شامل انتقال تمامی آب مازاد به اراضی جنوبی از طریق توسعه شبکه آبیاری، کاهش پمپاژ چاه‌ها و مدیریت تلفیقی منابع آب سطحی و زیرزمینی می‌باشند. اعمال سناریوهای مذکور در مدل نشان داد که سناریوی اول باعث افت سطح ایستابی در قسمت شمالی آبخوان و بالاآمدگی سطح ایستابی در جنوب منطقه می‌گردد. اعمال سناریوی دوم باعث بالاآمدگی شدید سطح ایستابی در شمال دشت خواهد گردید. در سناریوی سوم با کاهش 35 درصدی پمپاژ معادل 33 میلیون مترمکعب آب و انتقال 60 میلیون مترمکعب آب از شبکه به اراضی جنوبی، مقدار زیادی از آب مازاد بر نیاز مصرفی مدیریت گردید. بنابراین با توجه به وضعیت هیدرودینامیک آبخوان و نتایج مدل، سناریوی سوم جهت مدیریت آب مازاد مصرفی در منطقه مطلوب‌تر می‌باشد.