شبیه‌سازی تراز، کلر و بی‌کربنات آب زیرزمینی توسط ماشین آموزش ترکیبی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

3 دانشجوی دکتری منابع آب، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

5 استادیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22034/hydro.2021.14116
چکیده

در این مطالعه، دو مدل فرا ابتکاری هوش مصنوعی برای شبیه­سازی داده­های سری زمانی پارامترهای کمی (نوسانات تراز آب زیرزمینی) و کیفی (کلر و بی­کربنات) آب زیرزمینی درون یک چاه مشاهداتی واقع در شهر کرمانشاه، ایران، از سال 2005 تا 2018 به­صورت ماهانه ارائه شد. برای تعریف مدل هیبریدی هوش مصنوعی، ماشین آموزش نیرومند  (ELM)، الگوریتم تکامل تفاضلی (DE) و تبدیل موجک با هم ترکیب شدند و مدل­های ماشین آموزش نیرومند خود تطبیقی (SAELM) و موجک-ماشین آموزش نیرومند خود تطبیقی  (WSAELM)ارائه شدند. لازم به ذکر است که برای شناسایی تأخیرهای موثر داده­های سری زمانی از تابع خود همبستگی استفاده گردید. علاوه بر این، 70 درصد داده­های مشاهداتی برای آموزش مدل­های هوش مصنوعی و 30 درصد باقیمانده برای تست آنها استفاده شدند. سپس، با استفاده از این تأخیرهای موثر، مدل­های مختلفی برای الگوریتم­های هیبریدی SAELM و WSAELM تعریف شدند. سپس با اجرای یک تحلیل حساسیت، مدل­های برتر برای مدل­سازی تراز آب زیرزمینی، کلر و بی­کربنات معرفی شدند. به­عنوان مثال، برای مدل برتر WSAELM جهت شبیه­سازی نوسانات آب زیرزمینی، مقادیر ضریب همبستگی (R)، شاخص عملکرد (VAF) و ضریب نش  (NSC) به­ترتیب مساوی با 988/0، 450/97 و 973/0 به­دست آمدند. لازم به ذکر است که برای پیش­بینی HCO3 نیز تأخیرهای (t-1)، (t-2)، (t-3) و (t-4) به­عنوان موثرترین تأخیرهای داده­های سری زمانی شناسایی شدند. با اجرای یک تحلیل عدم قطعیت نشان داده شد که مدل برتر مقادیر Cl و HCO3 کمتر از واقعی شبیه­سازی کرد اما مدل برتر مقادیر تراز آب زیرزمینی را با عملکردی بیشتر از مقدار واقعی پیش­بینی نمود.