شبیهسازی تراز، کلر و بیکربنات آب زیرزمینی توسط ماشین آموزش ترکیبی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 دانشیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
3 دانشجوی دکتری منابع آب، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
4 استادیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
5 استادیار، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22034/hydro.2021.14116چکیده
در این مطالعه، دو مدل فرا ابتکاری هوش مصنوعی برای شبیهسازی دادههای سری زمانی پارامترهای کمی (نوسانات تراز آب زیرزمینی) و کیفی (کلر و بیکربنات) آب زیرزمینی درون یک چاه مشاهداتی واقع در شهر کرمانشاه، ایران، از سال 2005 تا 2018 بهصورت ماهانه ارائه شد. برای تعریف مدل هیبریدی هوش مصنوعی، ماشین آموزش نیرومند (ELM)، الگوریتم تکامل تفاضلی (DE) و تبدیل موجک با هم ترکیب شدند و مدلهای ماشین آموزش نیرومند خود تطبیقی (SAELM) و موجک-ماشین آموزش نیرومند خود تطبیقی (WSAELM)ارائه شدند. لازم به ذکر است که برای شناسایی تأخیرهای موثر دادههای سری زمانی از تابع خود همبستگی استفاده گردید. علاوه بر این، 70 درصد دادههای مشاهداتی برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی و 30 درصد باقیمانده برای تست آنها استفاده شدند. سپس، با استفاده از این تأخیرهای موثر، مدلهای مختلفی برای الگوریتمهای هیبریدی SAELM و WSAELM تعریف شدند. سپس با اجرای یک تحلیل حساسیت، مدلهای برتر برای مدلسازی تراز آب زیرزمینی، کلر و بیکربنات معرفی شدند. بهعنوان مثال، برای مدل برتر WSAELM جهت شبیهسازی نوسانات آب زیرزمینی، مقادیر ضریب همبستگی (R)، شاخص عملکرد (VAF) و ضریب نش (NSC) بهترتیب مساوی با 988/0، 450/97 و 973/0 بهدست آمدند. لازم به ذکر است که برای پیشبینی HCO3 نیز تأخیرهای (t-1)، (t-2)، (t-3) و (t-4) بهعنوان موثرترین تأخیرهای دادههای سری زمانی شناسایی شدند. با اجرای یک تحلیل عدم قطعیت نشان داده شد که مدل برتر مقادیر Cl و HCO3 کمتر از واقعی شبیهسازی کرد اما مدل برتر مقادیر تراز آب زیرزمینی را با عملکردی بیشتر از مقدار واقعی پیشبینی نمود.