مدل ساختاری اعتیاد به غذا براساس حساسیت به تنبیه و پاداش: نقش میانجی ولع به غذا و پردازش هیجانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه روانشناسی سلامت، واحد تهران مرکزی، دانشگاهآزاداسلامی، تهران، ایران.
2 استاد، گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه روانشناسی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، گیلان، ایران.
doi
10.48308/apsy.2025.237687.1728چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف آزمون نقش میانجی ولع به غذا و پردازش هیجانی در رابطه بین حساسیت به پاداش و تنبیه با اعتیاد به غذا انجام شد.روش: پژوهش حاضر بنیادی از نوع توصیفی و بهروش همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه افراد چاقی بود که در بهار و تابستان ۱۴۰۲ به مراکز و کلینیکهای تغذیه تهران مراجعهکردند. ۳۵۷ نفر بهروش نمونهگیری دردسترس انتخابشدند. دادهها با استفاده از محاسبه شاخص تودهبدنی شرکتکنندگان و مقیاس اعتیاد به غذای یل (گرهارد و همکاران، ۲۰۰۹)، پرسشنامه حساسیت به تنبیه و حساسیت به پاداش (کانر و همکاران، ۲۰۱۸)، پرسشنامه ولع به غذا-صفت (سپدابنیتو و همکاران، ۲۰۰۰) و مقیاس پردازش هیجانی (باکر و همکاران، ۲۰۰۷) جمعآوری و با استفاد از مدلیابی معادلات ساختاری در نرمافزار Amos۲۴ تحلیل شدند.یافتهها: مدل با دادههای مشاهدهشده برازش مطلوب داشت. ضریب مسیرمستقیم بین حساسیت به تنبیه و اعتیاد به غذا منفی و معنادار بود. اثر غیرمستقیم حساسیت به تنبیه بر اعتیاد به غذا با میانجیگری ولع به غذا منفی و با میانجیگری پردازش هیجانی مثبت و معنادار بود. اثر غیرمستقیم حساسیت به پاداش بر اعتیاد به غذا با میانجیگری ولع غذا مثبت و با میانجیگری پردازش هیجانی منفی و معنادار بود.نتیجهگیری: بهنظر میرسد مشکلات پردازش هیجان، ولع غذا و حساسیت به تنبیه و پاداش نقش معناداری در سببشناسی و تداوم خوردن بیمارگون ایفا میکنند و تمرکز بر تعامل این عوامل میتواند در پیشگیری و درمان مشکلات خوردن افراد دارای اضافهوزن و چاقی سودمند باشد.
