نسبت اندیشه سیاسی سعدی با نظریه‌های روابط بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشگاه یاسوج

2 دانشگاه یاسوج

doi
10.29252/piaj.2019.99866
چکیده

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در سال‌های اخیر ذهن دانش ­پژوهان، سیاست­گذاران فرهنگی و آموزشی و حتی مقامات عالی کشور را به خود مشغول کرده، زمینه‌سازی برای تولید دانش بومی و نیل به چنین دانشی است. دانش روابط بین ­الملل نیز از این دغدغه جدا نبوده و همیشه این بحث وجود داشته که تا چه حد تولید دانش بومی در این رشته صورت گرفته است. یکی از پایه‌های تدوین نظریه‌های بومی روابط بین­ الملل، توجه به سنت‌های فکری در طول تاریخ یک کشور است. سعدی از جمله شاعران ایرانی است که در نظم و نثر خود به حوزه­ ی سیاست و حکومت توجه نشان داده است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش این است که نگاه سعدی به جهان و روابط با سایر دولت­ ها در قالب کدام سنت نظری جای می­ گیرد؟ هدف از انجام این پژوهش، شناخت و معرفی سرمایه­ های فکری و اندیشه­ ای ایرانیان برای بهره­ گیری در تولید نظریه ­های بومی روابط بین­ الملل در آینده است. فرضیه پژوهش- همان‌گونه که در تصویرسازی­ های انجام­ شده از سعدی در جامعه وجود دارد- بر تعلّق وی به نظریه­ لیبرالیسم (شاخه آرمان گرایی) تأکید دارد. برای آزمون فرضیه، از روش مقایسه ­ای استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از مجموع نظریه‌های طرح­ شده در قرن بیستم، دو سنت واقع‌گرایی و آرمان‌گرایی را به‌خوبی می‌توان در آثار سعدی یافت. آنچه سعدی را در این میان متمایز می‌سازد، سیر اندیشه ­ی وی از واقع‌گرایی یا آرمان‌گرایی محض به سوی واقع‌گرایی عمل‌گرایانه است که در کمتر اندیشمند و نظریه­ پردازی مشاهده می‌شود.