جایگاه و نقش‌های دولت در برنامه ی سوم توسعه ی ج. ا. ایران از منظر نهادگرایی جدید

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 دانشگاه شیراز

doi
10.29252/piaj.2019.99843
چکیده

جایگاه و نقش دولت در اقتصاد و نوع این حضور، مسئله­ ی مهم محققان توسعه بوده است. در ایران نیز این موضوع مناقشه­ ی زیادی بین طرفداران تصدی‌گری دولت و ایفای وظایف حاکمیتی ایجاد کرده است. سؤال مهم مقاله­ ی حاضر، بررسی ویژگی‌های دولت و نقش‌های آن در اجرای برنامه­ ی سوم توسعه از منظر نهادگرایی است. «دولت خودگردان» و «دولت خودگردان متکی بر جامعه» مهم‌ترین شاخص‌های دولت توسعه‌گرا از دیدگاه ایوانز هستند. نقش‌های تولی‌گری، تصدی‌گری، قابلگی و پرورش­گری دولت نیز قانون‌مندی‌های ایوانز برای تعریف دخالت دولت در توسعه­ ی صنعتی است. فرضیه­ ی تحقیق آن است که دولت در برنامه­ ی سوم توسعه، در شاخص‌هایی مانند «دیوان­سالاری کارآمد، استقلال نسبی دولت و خوداتکایی متکی به جامعه»، افق‌هایی برای حل مشکلات ساختاری دولت‌ ترسیم کرد، هرچند در حل آن‌ها با چالش‌هایی مواجه بود. هم­چنین در این برنامه، بر گسترش برخی از صنایع تأکید شد که ایوانز آن­ها را مادر صنایع لقب داده است و قدرت «سرریز» و حرکت ­دهنده به سایر صنایع را دارند. روش این مقاله، تبیینی و از نوع مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی است. هدف تأکید بر اهمیت جایگاه دولت در مسیر توسعه­ ی ایران و شناسایی نقش‌های دولت، بر مبنای دیدگاه ایوانز است تا قوت و ضعف یکی از برنامه‌های توسعه از منظر اقتصاد سیاسی مشخص شود.