تاثیر تنش خشکی و سطوح مختلف کود نیتروژن بر صفات مرفولوژیک، فیزیولوژیک و ماده خشک کل در ارقام هاشمی و گیلانه برنج

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران،

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

3 دانشجوی دکتری زراعت، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

5 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

doi
10.22077/escs.2021.3819.1921
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی پاسخ صفات مرفولوژیک و فیزیولوژیک برگ به تنش خشکی و مصرف کود نتیروژن در دو رقم برنج در سال های1396 و 1397 در رشت اجرا گردید. طرح آزمایشی مورد استفاده کرت‌های دوبار خرد شده با سه تکرار بود. فاکتور اصلی آبیاری در سه سطح غرقاب، دور آبیاری 7 و 14 روز و کرت-های فرعی کود نیتروژن در سه سطح 50، 75 و 100 کیلوگرم در هکتار و نتایج نشان داد که اثر سال بر ارتفاع ساقه، طول، عرض و محتوای نسبی آب برگ پرچم، عدد کلروفیل‌متر و ضریب خاموشی نور غیر معنی‌دار و بر شاخص سطح برگ بیشینه و ماده خشک تولیدی معنی‌دار شد. برهمکنش سه عامل مورد مطالعه بر عدد کلروفیل‌متر، ضریب خاموشی نور، محتوای نسبی آب برگ پرچم، سطح برگ بیشینه و ماده خشک تولیدی در سطح یک درصد معنی‌دار بود. افزایش دور آبیاری، ماده خشک، شاخص سطح برگ بیشینه، محتوای نسبی آب برگ، عدد کلروفیل‌متر و طول برگ پرچم را در هر دو رقم کاهش داد. افزایش مصرف کود نیتروژن نیز این صفات را در هر سه سطح آبیاری بهبود داد. کم‌ترین ضریب خاموشی نور (0.14) در آبیاری غرقاب و مصرف 100 کیلوگرم در هکتار کود ازته حاصل گردید که در دو رقم یکسان بود. بیش‌ترین تجمع ماده خشک (803.3 گرم بر متر مربع در سال 1396 و 760.7 گرم بر متر مربع در سال 1397) با مصرف 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن در آبیاری غرقاب و در رقم گیلانه حاصل شد. تنش خشکی صفات مرفولوژیک و فیزیولوژیک مورد بررسی را کاهش داد، درحالی که مصرف 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن نسبت به دو سطح دیگر در هر دو رقم توانست این صفات را در شرایط تنش و عدم بروز تنش بهبود داده و ماده خشک بیش‌تری را در هر دو سال مطالعه تولید نماید.