اثربخشی آموزش تفکر انتقادی بر حافظه کاری، انعطاف پذیری شناختی و تنظیم شناختی هیجان در دانش آموزان
نویسندگان
1 استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 دانش آموخته گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران
doi
10.48308/apsy.2024.233406.1599چکیده
هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی آموزش تفکرِ نقاد بر حافظهکاری، انعطافپذیری شناختی و تنظیم شناختی هیجان در دانشآموزان انجام شد. روش: در این پژوهش از طرحِ تمامآزمایشی پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل و همراه با پیگیری استفاده شد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی دانشآموزان پسر پایه دوازدهمِ مدرسة نیکان در منطقة یک آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ بودند که تعداد ۳۰ نفر از آنها با استفاده از روش نمونهگیری دردسترس، انتخاب و به صورت کاملاً تصادفی در دو گروة آزمایش و کنترل (هر کدام شامل ۱۵ نفر) قرار گرفتند. بسته آموزشی تفکر نقاد، پس از طراحی، به مدت ۱۰ جلسه سیدقیقهای برای گروه آزمایش اجرا شد. مشارکتکنندگان به پرسشنامة حافظه کاری (دانیمن و همکاران، ۱۹۸۰)، انعطافپذیری شناختی (دنیس و همکاران، ۲۰۱۰) و تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، ۲۰۰۶)، در سه مقطع پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری یک ماهه، پاسخ دادند. یافتهها: نتایج طرح تحلیل واریانس عاملی آمیختة ساده نشان داد که آموزش تفکر نقاد بر افزایش حافظه کاری، انعطافپذیری شناختی و راهبردهای انطباقی تنظیم شناختی هیجان و کاهشِ راهبردهای ناانطباقی تنظیم شناختی هیجان مؤثر بود (۰۵/۰≥p). نتیجهگیری: نتایج نشان داد که آموزش مهارتهای تفکر نقاد از طریقِ تقویتِ سرمایة روانی و منابعِ مقابلهای مشارکتکنندگان، کُنشوری آنها را در دو قلمرو شناختی و هیجانی، ارتقا میبخشد.
