فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

     چشمه­های گوگردی و آبگرم دهلران و دویرج با مشخصات فیزیکوشیمیایی متفاوت از تاقدیس سیاهکوه واقع در شمال شهر دهلران، جنوب غربی استان ایلام تخلیه می­شوند. به منظور تعیین مشخصات چشمه­های گوگردی و آبگرم تاقدیس سیاهکوه بررسی­های زمین­شناسی، هیدروژئولوژیکی، هیدروژئوشیمیایی و ایزوتوپی انجام گرفت. پایش آبدهی، دما، اسیدیته، میزان گاز سولفید هیدروژن و اکسیژن محلول در محل و آنالیز شیمی یون­های اصلی در آزمایشگاه به مدت یک سال به طور ماهانه انجام گردید. سنجش ایزوتوپ­های پایدار دوتریوم (2H)، اکسیژن 18 (18O) و سولفور 34 (34S) در دو دوره خشک و مرطوب به منظور تعیین منشا آبها انجام شد. نمودارهای ترکیبی هیدروشیمی به منظور شناسایی فرآیندهای هیدروشیمی غالب استفاده شد. ژئوترمومتری مبتنی بر هیدروشیمی به منظور تعیین دمای مخزن و روابط بین ایزوتوپ­های پایدار با خط آب جوی محلی و جهانی به منظور تعیین منشاء آب چشمه­ها انجام گردید. درنهایت با جمع­بندی یافته­های زمین­شناسی، هیدروژئولوژی و هیدروژئوشیمی مدل مفهومی سازوکار چشمه­ها ارایه شد. بررسی زمین­شناسی و هیدروژئولوژی نشان داد که گسل­های عمیق موجود در تاقدیس سیاهکوه باعث ارتباط هیدرولیکی سازندهای کارستی ایلام و سروک با سازند تبخیری قدیمی و زیرین شده­اند. دمای بالای چشمه­ها به دلیل گردش عمیق آب­های نفوذی حاصل از ریزش­های جوی در امتداد شکستگی­ها و گسل­ها می­باشد. بررسی­های ژئوترمومتری سیلیس دمای مخزن چشمه­های گوگردی دهلران و دویرج را به ترتیب حدود °C70 و °C38 نشان داد. منشاء گاز سولفید هیدروژن (H2S) چشمه­ها، فعالیت باکتری­های احیاء کننده سولفات تشخیص داده شد. علیرغم وجود شورابه­ها در میدان­های نفتی و گازی در منطقه، نسبت­های Na/Cl، SO4/Cl و TDS/Br نیز نشان داد که شوری آب چشمه­های گوگردی دویرج و دهلران انحلال سازندهای تبخیری می­باشد. آنالیز ایزوتوپ پایدار گوگرد 34 نیز منشاء سولفات موجود در آب چشمه­ها را سازندهای تبخیری نشان داد. آنالیز ایزوتوپ­های پایدار دوتریم و اکسیژن 18 منشاء چشمه­های آبگرم و گوگردی دهلران و دویرج را ریزش­های جوی منطقه تعیین نمود.