ارزیابی راهکارهای مدیریت منابع آب زیرزمینی با استفاده از رویکرد اجزای محدود در شبیه‌سازی عددی

نویسندگان

1 کارشناس پژوهشی موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

2 گروه آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران

3 گروه آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران

doi
10.22034/hydro.2020.10459
چکیده

مدیریت منابع آب زیرزمینی با توجه به تنش‌های مختلف و خشکسالی در منطقه ایوانکی، بخصوص رشدجمعیت و افزایش تقاضا یک مسئله مهم جهت تصمیم‌گیری است. امروزه سدهای زیرزمینی در راستای مدیریت منابع آب زیرزمینی در مناطقی که با بحران آب مواجه‌اند نقش بسزایی ایفا می‌کنند. از طرف دیگر احداث سد‌های زیرزمینی نیاز به ذخیره سطحی ندارد و سبب تغییر کاربری اراضی و اکوسیستم موجود نیز نمی‌شود. با استفاده از مدل های آب زیرزمینی می توان رفتار آتی سفره آب زیرزمینی را شبیه سازی نموده و تغییرات رفتار آبخوان در مقابل شرایط گوناگون از جمله احداث سد زیرزمینی را پیش بینی نمود. در این پژوهش برای بررسی وضعیت آتی آبخوان ایوانکی و عکس العمل آن در مقابل سناریوهای مدیریتی گوناگون از نرم افزار FEFLOW استفاده گردید. از آنجایی که مساحت آبخوان نسبتاً کوچک بوده، روشهای مبتنی بر المان محدود که شبکه بندی آبخوان را جزیی‌تر در نظر می‌گیرند بسیار موثر می‌باشد. از اینرو برای بررسی میزان تاثیر سد زیرزمینی بر رفتار هیدرودینامیکی آبخوان به عنوان سناریو اصلی، سه سناریو مدیریتی کمکی تعریف و اثر آنها نیز به همراه اجرای سد زیرزمینی مورد مطالعه قرار گرفت. سناریوهای کمکی شامل انجام تغذیه مصنوعی، کاهش بهره برداری 10 و 20 درصد بود. نتایج نشان می دهد که در صورت احداث سد زیرزمینی همراه با 20 درصد کاهش بهره برداری به طور متوسط حدود 53/2 متر به تراز آب اضافه می گردد. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت در آبخوانهایی که با افت تراز آب روبرو بوده به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک، این راهکار مدیریتی مفید واقع خواهد شد.