فعالیت نورونی هستة کودیت چپ در حین زبان‌گردانی: شواهد fMRI از دوزبانه‌های ترکی-فارسی

نویسندگان

1 دکتری زبانشناسی، گروه زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.

3 استاد، گروه روانشناسی، دانشگاه هومبولت برلین، برلین، آلمان.

doi
10.22034/jmpr.2023.57614.5732
چکیده

درک تغییرات بیناجمله‌­ای به هنگام تغییر از زبان غالب به زبان غیرغالب، منجر به فعالیت نواحی مرتبط با شناخت می­‌شود. هستة کودیت بخشی از عقده­‌های قاعده­ای در مغز انسان است که به­‌نظر می­‌رسد بیشتر در کنترل زبان (انتخاب/بازداری) نقش دارد. اخیراً، نویسندگان حاضر در یک مطالعة تصویربرداری تشدید مغناطیسی کارکردی (fMRI)، حساسیت هستة کودیت به محرک‌­های زبان اول در دوزبانه‌­های ترکی-فارسی در حین یک تکلیف دوزبانه در سطح کل-مغز (Whole-Brain) را شناسایی کردند. مطالعة حاضر درصدد است تا با اتخاذ رویکرد ناحیة موردنظر (ROI) الگوی فعالیت هستة کودیت دوجانبه را برای هر دو زبان اول و دوم بررسی کند. بدین­‌منظور، درصد تغییر سیگنال محرک­‌های دستوری و نادستوری در زبان اول و دوم به‌­عنوان معیار «شدت» برای هر شرکت‌­کننده استخراج شد. سی­‌وشش فرد دوزبانة ترکی-فارسی (21 زن) که زبان فارسی را به­‌طور رسمی از سن 7 سالگی آموخته بودند، انتخاب شدند. بر مبنای شاخص تسلط دوزبانه، هیچ تفاوت معناداری بین سطوح بالای بسندگی شرکت­‌کنندگان در زبان اول (ترکی) و دوم (فارسی) وجود نداشت. شرکت­‌کنندگان یک آزمون شنیداری قضاوت دستوری­‌بودگی با پارادایم زبان­‌گردانی جایگزین را در حین اخذ تصاویر fMRI اجرا کردند. نتایج مبتنی بر ROI، اثر دستوری‌­بودگی را در زبان اول و کودیت چپ تأیید کرد. بر اساس یافته‌­های حاضر، پیشنهاد می‌­شود که (الف) فعالیت همزمان زبان­‌ها با محدودیت­‌های زبانی از جمله پیش­بینی‌­پذیری و بافت جملات یک تکلیف کنترل می­‌شود و (ب) هستة کودیت چپ اساساً در انتخاب و بازداری یک زبان نقش ایفا می­‌کند.