فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر بهینه‌سازی پیزومتر‌ها و کاهش هزینه داده‌برداری بسیار رایج شده و با اقبال جوامع علمی مواجه شده است. دشت دهگلان یکی از دشت‌های بزرگ استان کردستان است که به دلیل تعداد بسیار زیاد چاه‌های مجاز و غیر‌مجاز به صورت قابل توجهی مورد بهره‌برداری قرار گرفته و این امر باعث افت شدید سطح آب زیرزمینی در این دشت شده است. هدف از این پژوهش بهینه‌سازی شبکه پایش سطح آب زیرزمینی آبخوان دشت دهگلان با استفاده از روش کریجینگ و اعتبار‌سنجی آن است. بر همین اساس از اطلاعات پیزومتر‌های فعال این دشت در دوره‌های تنش آبی مختلف یعنی داده‌های مربوط به ماه‌های سال‌های 1385، 1390 و 1395 استفاده شده است. برای هر ماه، ابتدا بهترین واریوگرام از بین مدل‌های موجود در Arc GIS بر اساس کمترین اثر قطعه‌ای، بیشترین شعاع تأثیر و کمترین سقف، انتخاب و بر آن برازش داده شد. پس از محاسبه خطای تخمین، پیزومتری که در حین اعتبارسنجی متقابل، کمترین خطا را داشت، حذف گردید. مجدداً با تکرار این عملیات تا رسیدن به خطای تخمین کمتر از 11 درصد اولین درون‌یابی، شبکه بهینه تعیین شد. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می‌دهد که در زمان‌های مختلف، پیزومتر‌های قابل حذف از ماهی به ماه دیگر متفاوت‌اند و در بازه زمانی بلند مدت نمی‌توان از داده‌برداری هیچ یک از پیزومتر‌ها صرف نظر کرد. اگرچه حذف پیزومترها در اولین دوره تنش آبی مشکل خاصی را به وجود نیاورده است اما در تنش آبی بعدی که کاهش سطح آب زیرزمینی در طول زمان سبب خشک شدن برخی از پیزومتر‌ها و خارج شدن آن‌ها از شبکه داده‌برداری شده است، مشکل ساز شده و اعتبار و پایایی نتایج بهینه‌سازی را رد می‌کند. در بهینه‌سازی شبکه پایش باید بسیار محتاط بود و استفاده از داده‌های فصلی به جای داده-های ماهانه، می‌تواند مقادیر خطا را خفیف جلوه داده و گمراه کننده باشند.