شناسایی گسل‌های مدفون و نقش آن‌ها در جریان آب‌های زیرزمینی دشت ارومیه

نویسندگان

1 زمین شناسی- دانشگاه ارومیه- ارومیه- ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22034/hydro.2020.10456
چکیده

       دشت ارومیه واقع در باختر دریاچه ارومیه، در شمال باختری ایران قرار دارد. آثار حرکتی گسل­ها در واحدهای سنگی اطراف قابل مشاهده بوده ولی به دلیل مقاومت کم واحدهای کواترنر، شواهد گسلشی در آن‌ها ثبت نگردیده است. وجود گسل‌های مدفون سبب ایجاد تغییرات در سطح آب زیرزمینی می‌شود، از این تغییرا می­توان برای شناسایی گسل­های پنهان استفاده کرد. مدل‌سازی گسل­ها و مسیر آب زیرزمینی در این منطقه با استفاده از داده­های زیر سطحی 160 گمانه به متراژ و مجموع عمق حفاری 1900 متر از 61 نقطه دشت، 12 ترانشه و چهار مقطع عرضی انجام شده است. نتایج نشان می­دهد واحد ماسه سنگ در عمق 3 تا 6 متر، مارن در 5 تا 12 متر و شن در عمق 8 تا 16 متری قرار دارد. جهت جریان آب زیرزمینی نیز از جنوب به شمال می‌باشد که در فرادیواره گسل­ها، سطح تراز به سطح زمین نزدیک‌تر می­شود. در مقطع DD' مطالعه شده، شن در فرادیواره گسل در عمق 30 متر (گمانه 23) بوده  اما در فرودیواره در عمق 14 متر (گمانه 40) قرار دارد که نشان دهنده وجود یک گسل نرمال پنهان در این منطقه است. همچنین، سطح آب در گمانه‌ی 18، در عمق 6 متر و در گمانه‌ی 23، در عمق 19 متری ثبت شده است که نشان دهنده جابجایی توسط یک گسل پنهان با راستای NW-SE  با شیب به سمت جنوب باختری است. به طور کلی در چهار مقطع عرضی با تطبیق ستون چینه‌شناسی و تغییرات سطح آب زیرزمینی، 19 گسل پنهان غالباً با روند NW-SE و شیب SW  شناسایی شده اند. با توجه به الگوی جابجایی، ساز وکار حرکتی گسل­ها نرمال می‌باشد.