مدل ساختاری اختلال پانیک بر اساس طرحوارههای ناسازگار اولیه با نقش واسطهای حساسیت اضطرابی و ذهنیسازی
نویسندگان
1 دکترا روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
doi
10.22034/jmpr.2024.60528.6082چکیده
هدف از پژوهش حاضر ارائه مدل ساختاری اختلال پانیک بر اساس طرحوارههای ناسازگار اولیه با نقش واسطهای حساسیت اضطرابی و ذهنیسازی بود. طرح پژوهشی، همبستگی و به شیوه معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه افراد مبتلا به اختلال پانیک بود که در سال 1402 به کلینیکهای روانشناسی و مشاورهای سطح شهر تهران مراجعه کرده بودند. نمونه آماری پژوهش شامل 132 نفر از این افراد بود که به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامههای طرحوارههای ناسازگار اولیه یانگ (2005)، حساسیت اضطرابی ریس و پترسون (1985)، ذهنیسازی دیمیتروویچ (2017) و اختلال پانیک لیبوویتز (1984) استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل دادههای به دست آمده از نرم افزار SPSS26 و AMOS24 استفاده شد. متغیر پیشبین طرحوارههای ناسازگار اولیه به صورت مستقیم (β=0/39) و غیرمستقیم با میانجیگری حساسیت اضطرابی و ذهنیسازی (β=0/15)، (β=0/12) بر اختلال پانیک دارای تأثیر مثبت و معنادار بود (0/01>p). همچنین حساسیت اضطرابی و ذهنیسازی دارای تأثیر مستقیم (β=0/45)، (β=0/49) بر اختلال پانیک بودند (0/01>p). نتایج پژوهش حاکی از آن بود که طرحوارههای ناسازگار اولیه میتواند پیشبین قوی اختلال پانیک باشد و در این میان حساسیت اضطرابی و ذهنیسازی به عنوان متغیرهای میانجی بخشی از فرآیند اثرگذاری در شکلگیری نشانههای اختلال پانیک است. برگزاری کارگاههای آموزشی در زمینه طرحوارههای ناسازگار اولیه، حساسیت اضطرابی و ذهنی سازی توصیه میگردد و همچنین مداخلات درمانی باید به این عوامل بپردازند.