فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه با تحوّل داوری سرمایه‌‌گذاری خارجی تعیین اتحاد یا افتراق آن با داوری تجاری بین‌‌المللی ضروری است. واکاوی ماهیت و آثار «بین‌‌المللی»، به مثابه یکی از عناصر مفهومی اساسی داوری بین‌‌المللی، در این زمینه نقشی مؤثّر دارد؛ لذا در این مقاله با رویکرد تحلیلی و کاربردی به آن می‌‌پردازیم. بر مبنای نتایج مقاله حاضر، در حالی که در داوری تجاری بین‌‌المللی مفهوم موسّع از «بین‌‌المللی» مورد نظر می‌‌باشد، مفهوم مذکور در داوری سرمایه‌‌گذاری خارجی، غالباً ناظر بر معیار تابعیت است. در حوزه آثار اصلی ماهیت «بین‌‌المللی» اگرچه، به‌‌واسطه عدم شناسایی نظام مستقل حقوق فراملی بازرگانی، گرایش به غیرملی کردن داوری تجاری بین‌‌المللی قطعیت نیافته، امّا پذیرش این رویکرد و مزایای نسبی آن انکارناپذیر است. در داوری سرمایه‌‌گذاری خارجی اثر اصلی ماهیت «بین‌‌المللی» در اعمال حقوق بین‌‌الملل به مثابه قواعد برتر حقوقی بوده، که نخست در نقش کنترل‌‌کننده قانون دولت میزبان و سپس ‌قابلیت اعمال مستقیم آن بروز یافت. «خصیصه بین‌‌المللی» در داوری تجاری بین‌‌المللی ویژگی اساسی و تمایز بخش است که باید در مراحل مختلف مورد توجّه واقع گردد؛ در حالی که در داوری سرمایه‌‌گذاری خارجی بیش از همه در اعمال قانون حاکم و نقش کنترل‌‌کننده حقوق بین‌‌الملل بروز می‌‌یابد. در پایان برخی پیشنهادات در زمینه ضرورت تغییر معیار تابعیت در احراز عنصر خارجی در داوری تجاری بین‌‌المللی و عدم ترجیح اعمال قواعد فراملی بازرگانی، به مثابه قانون حاکم، برای ارتقا وضع موجود کشورمان، ارائه گردیده‌‌است.