بررسی تأثیر فناوری دیجیتال بر صادرات خدمات: مطالعه موردی ایران و شرکای تجاری عمده
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز،تبریز، ایران
2 دانشجوی کارشناس ارشدبانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز،تبریز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد بانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز -ایران
doi
10.22034/bs.2025.2066166.3141چکیده
در سالهای اخیر، بخش خدمات بهعنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد، جایگاه ویژهای در رشد و توسعه اقتصادی کشورها یافته است. تحول دیجیتال و گسترش فناوریهای نوین نظیر هوش مصنوعی، کلانداده، رایانش ابری، اینترنت اشیا و بلاکچین، موجب دگرگونی در زنجیره ارزش خدمات و تسهیل فرایندهای تولید، عرضه و صادرات آن شدهاند. این تحولات، مرز میان خدمات سنتی و نوین را کاهش داده و ظرفیت صادرات خدمات را ارتقاء بخشیدهاند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثر فناوری دیجیتال بر صادرات خدمات ایران به شرکای تجاری عمده (عراق، ترکیه، چین، هند، عمان، پاکستان و امارات متحده عربی) در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۳ است. برای این منظور، از مدل خودرگرسیونی با وقفههای گسترده پانلی Panel ARDL بهره گرفته شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در بلندمدت، بین فناوری دیجیتال و صادرات خدمات، رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد. این یافته بیانگر آن است که توسعه زیرساختهای دیجیتال، نقش کلیدی در ارتقای ظرفیت صادرات خدمات ایفا میکند. بر این اساس، تأکید بر نوآوری، دیجیتالسازی و توسعه زیرساختهای فناوری اطلاعات، نه تنها موجب ارتقای رقابتپذیری این بخش در سطح بینالمللی میشود، بلکه زمینهساز تسهیل کسبوکارها و توسعه بازارهای صادراتی خدمات است و میتواند به افزایش سهم ایران در بازار جهانی فناوری دیجیتال و خدمات صادراتی کمک شایانی میکند.
