شناسایی و اولویت‌بندی مولفه‌های بازاریابی جهت ارتقا صادرات صنعت خودرو با رویکرد ترکیبی تحلیل اهمیت‌عملکرد (IPA) و تحلیل سلسله‌مراتبی فازی (Fuzzy AHP) (موردمطالعه: گروه خودروسازی ایران‌خودرو)

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تصمیم و سیستم‌های پیچیده، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، معارف اسلامی و اقتصاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

3 مدیریت سیستم‌ها، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه السلام

4 مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران

doi
10.22034/bs.2025.2057457.3091
چکیده

این پژوهش، با هدف اولویت‌بندی بازارهای بالفعل و بالقوه صادراتی محصولات شرکت ایران‌خودرو و شناسایی مؤلفه‌های کلیدی تأثیرگذار بر موفقیت صادراتی انجام شده است. در این راستا، ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و داده‌های موجود، مؤلفه‌های اصلی بازاریابی صادراتی شناسایی شدند. سپس با به‌کارگیری روش تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA) و توزیع پرسشنامه میان 14 نفر از خبرگان صنعت خودروسازی، بازارهای بالفعل ایران‌خودرو شامل عراق، سوریه، آذربایجان و سنگال مورد ارزیابی قرار گرفت. خروجی این تحلیل به‌عنوان ورودی روش تحلیل سلسله‌مراتبی فازی (Fuzzy AHP) برای رتبه‌بندی بازارهای بالقوه شامل روسیه، هند، عمان، قزاقستان، ونزوئلا، ارمنستان و نیجریه استفاده شد. همچنین در پایان پیشنهادات سیاسی جهت عملکرد بهتر دولت در حوزه صادرات خودرو ارائه شد. نتایج روش IPA نشان داد که سه مؤلفه عملکرد مالی، عملکرد استراتژیک، و عملکرد محصول به‌دلیل اهمیت بالا و ضعف عملکردی، در ناحیه «توجه حیاتی» قرار دارند و به‌عنوان اولویت اصلی برای بهبود شناسایی شدند. در مقابل، مؤلفه‌های پویایی بازار و دانش صادراتی به‌دلیل اهمیت پایین‌تر از تحلیل‌های بعدی حذف شدند. تحلیل سلسله‌مراتبی فازی نشان داد که روسیه با وزن 0.190، هند با وزن 0.175، و عمان با وزن 0.166 به ترتیب اولویت‌های برتر بازارهای بالقوه صادراتی ایران‌خودرو هستند. این پژوهش نشان می‌دهد که ترکیب روش‌های IPA و Fuzzy AHP می‌تواند ابزاری مؤثر برای شناسایی و اولویت‌بندی بازارهای صادراتی و مؤلفه‌های کلیدی عملکرد صادراتی باشد. یافته‌ها حاکی از آن است که تمرکز بر بهبود سه مؤلفه اصلی عملکرد مالی، استراتژیک و محصول، همراه با تقویت بازارگرایی صادراتی و مدیریت دانش، نقش بسزایی در ارتقای جایگاه ایران‌خودرو در بازارهای بین‌المللی خواهد داشت.