شکاف صادراتی ایران در بازار ازبکستان: شناسایی فرصت های تجاری و ارائه یک مدل توسعه صادرات

نویسندگان

1 استادگروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای بازرگانی،گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت ، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. نویسنده مسئول

doi
10.22034/bs.2025.2055640.3082
چکیده

با توجه به اهمیت بازار ازبکستان به‌عنوان یکی از بازارهای هدف صادراتی ایران، این پژوهش به بررسی ظرفیت‌های صادراتی استفاده نشده و ارائه یک مدل توسعه صادرات به این کشور می‌پردازد. هدف از این پژوهش، شناسایی کالاهای دارای مزیت رقابتی ایران و ارائه راه‌کارهایی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های صادراتی موجود است. در بخش کمی با استفاده از شاخص‌هایی از قبیل اکمال تجاری و پتانسیل ساده تجاری، توانمندی صادراتی ایران به ازبکستان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در بین کالاهای مورد بررسی، روغن‌های حاصل از مواد نفتی و قیری بیشترین توانمندی صادراتی را دارند، اما ایران تنها از پنج درصد ظرفیت صادراتی بازار ازبکستان استفاده نموده است. به جهت استفاده از 95درصد ظرفیت صادراتی استفاده نشده و تمرکز بر صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر، در بخش کیفی با بهره‌گیری از روش تحلیل تم و طی مصاحبه با خبرگان یک مدل توسعه صادرات طراحی شد که شامل شش تم اصلی ارتقا توانمندی‌های صنعتی، برقراری روابط تجاری استراتژیک، بازاریابی و ترویج مؤثر، تسهیلات و حمایت‌های صادراتی، توسعه همکاری‌های علمی و فناوری و توسعه همکاری‌های کشاورزی پایدار می‌باشد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاست گذاران و فعالان اقتصادی در جهت تدوین استراتژی‌های توسعه صادرات و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بالقوه بازار ازبکستان کمک شایانی نماید.