مروری بر ادبیات و معرفی مدل های مناطق آزاد و مناطق ویژه اقتصادی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/bs.2025.2056746.3088
چکیده

این مطالعه با هدف شناسایی و معرفی مدل‌های مناطق آزاد در سطح جهان انجام شد. با مرور سیستماتیک ادبیات و بررسی مقالات منتشر شده با موضوع پژوهش در پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و خارجی؛ اجزا، عناصر و مولفه‌های مناطق آزاد شناسایی و در قالب سه عنصر چارچوب‌های قانونی، مشوق‌ها و زیرساخت‌ها طبقه‌بندی شد. چارچوب قانونی مجموعه‌ای روشن و منسجم از قوانین و مقررات حاکم بر فعالیت‌های اقتصادی در منطقه است. مشوق‌ها نیز مزایای مالیاتی و مالی را برای جذب سرمایه‌گذاری و کسب‌وکار در مناطق آزاد ارائه می‌کنند. همچنین، زیرساخت‌ها، امکانات فیزیکی و تاسیساتی لازم را برای فعالیت موثر شرکت‌ها فراهم می‌کند. تعامل بین این مؤلفه‌ها برای موفقیت مناطق آزاد بسیار مهم است و باید از یکپارچگی و تعادل بین همه اجزا اطمینان حاصل شود. در صورت نارسایی، ناقص یا ناکافی بودن زیرساخت‌ها، اثربخشی یک منطقه آزاد با چارچوب قانونی مستحکم و مشوق‌های جذاب کاهش می‌یابد و بالعکس. این مقاله با ارائه دانش و معلومات مورد نیاز در مورد مناطق آزاد، بینش لازم را برای تمایز مناطق آزاد از سایر مناطق اقتصادی و ارزیابی امکان‌سنجی آن‌‌ها در یک کشور فراهم می‌نماید. همچنین، با شناسایی و معرفی اجزای تشکیل دهنده منطقه آزاد، ارزیابی‌های منظم و بهبود عملکرد مناطق را امکان‌‌پذیر می‌سازد.