استفاده از هیدروگراف چندساله به منظور مقایسه رژیم هیدروژئولوژیکی چشمههای کارستی تاقدیس کوه سفید، استان خوزستان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز
2 استاد هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22034/hydro.2019.6750چکیده
بهترین روش برای مطالعه و بررسی آبخوانهای کارستی، پایش و آنالیز هیدروگراف چشمههای آنها میباشد. نتایج حاصل از این مطالعات میتواند در شناخت و مدیریت این منابع ارزشمند کمک قابل ملاحظهای نماید. هدف اصلی این مطالعه تعیین خصوصیات آبخوانهای کارستی دو چشمه برم جمال و پوتو در تاقدیس کوه سفید واقع در جنوب شرقی استان خوزستان، با استفاده از آنالیز چند ساله هیدروگراف است. دادههای دبی-اشل چند سال متوالی به منظور تعیین ضرایب فرود، حجم جریانهای سریع و پایه و شناخت خصوصیات هیدروژئولوژیکی آبخوانهای تغذیه کننده هر کدام از چشمهها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که مخازن کارستی تشکیل شده در تاقدیس کوه سفید رفتارهای هیدرولیکی متفاوتی را نشان دهند. بررسی ضرایب فرود چشمه برم جمال نشان میدهد که دو نوع جریان شامل جریان مجرایی و انتشاری- ماتریکسی آبدهی چشمه را کنترل میکند و جریان انتشاری-ماتریکسی بر جریان مجرایی آن غلبه دارد. در حالی که برای چشمه پوتو جریان مجرایی غالب است که یک حد آستانه را نشان میدهد. همچنین بررسی هیدروگراف چشمهها نشان میدهند که دورههای چند ساله بارندگی و خشکسالی بر افزایش و کاهش حجم ذخیره آبخوان چشمه برم جمال بطور قابل ملاحظهای موثر بوده اند و سبب افزایش و کاهش قابل ملاحظه دبی پایه چشمه در سالهای آتی شده اند؛ اما در مورد چشمه پوتو به دلیل جریان کانالی و تخلیه سریع، دورههای چندساله ترسالی اثر زیادی در افزایش ذخیره مخزن نداشته است. بنابراین، چشمه برم جمال به واسطه دبی بیشتر و زمان تخلیه طولانی تر نسبت به چشمه پوتو، از نظر تأمین آب در فصل خشک و دورههای خشکسالی قابلیت اطمینان بیشتری دارد. علاوه بر آن، نتایج این پژوهش رفتار نادر رژیم تخلیه چشمه پوتو را مشخص مینماید.