ارائه مدل گرایش به اعتیاد دانشجویان بر اساس سبک‌های فرزندپروری با نقش میانجی‌گری خودتنظیمی هیجانی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان، ایران.

3 دانشجوی دکترا، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

doi
10.22034/jmpr.2023.55115.5401
چکیده

هدف پژوهش حاضر الگویابی ساختاری گرایش به اعتیاد دانشجویان بر اساس سبک‌های فرزندپروری با نقش میانجی‌گری خودتنظیمی هیجانی بود. پژوهش از نوع کاربردی و روش پژوهش همبستگی به شیوه‌ مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان در نیمسال دوم سال تحصیلی 1401-1400 بود. از بین جامعه آماری 340 نفر به شیوه نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای نسبتی به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودتنظیمی هیجانی (گروس و جان، ۲۰۰۳)، پرسشنامه گرایش به اعتیاد (وید و بوچر، 1992) و پرسشنامه سبک فرزندپروری (بامریند، ۱۹۷۲) بودند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری، به وسیله نرم‌افزار SPSS و Amos ویرایش 23 صورت گرفت. نتایج نشان داد که سبک‌ فرزندپروری مستبدانه بر خودتنظیمی هیجانی (p<0.05, β=0.533) و گرایش به اعتیاد (p<0.05, β=0.437) دانشجویان دارای اثر مستقیم معنادار بوده و توانسته به ترتیب‌ 4/28 و 1/19 درصد از واریانس این متغیرها را تبیین کند. همچنین سبک‌ فرزندپروری مقتدرانه بر خودتنظیمی هیجانی  (p<0.05, β=0.545) و گرایش به اعتیاد  (p<0.05, β=0.462) دانشجویان دارای اثر مستقیم معنادار بوده و توانسته به ترتیب‌ 5/29 و 3/21 درصد از واریانس این متغیرها را تبیین کند. در ادامه سبک‌ فرزندپروری سهل‌گیرانه بر خودتنظیمی هیجانی (β = -0.426, p < 0.05) و گرایش به اعتیاد (β = 0.518, p < 0.05) دانشجویان دارای اثر مستقیم معنادار بوده و توانسته به ترتیب‌ 18/1 و 26/8 درصد از واریانس این متغیرها را تبیین کند. در نهایت خودتنظیمی هیجانی بر گرایش به اعتیاد (β = -0.547, p < 0.05)دانشجویان دارای اثر مستقیم معنادار بوده و توانسته 29/9 درصد از واریانس این متغیر را تبیین کرده و در رابطه سبک‌های فرزندپروری با گرایش به اعتیاد دانشجویان نیز نقش میانجی معنادار ایفا کند (p<0/05). با توجه به نقش میانجی معنادار خودتنظیمی هیجانی، می توان با بکارگیری مداخلات موثر همانند آموزش خودتنظیمی هیجانی از بروز گرایش به اعتیاد در نزد دانشجویان کاست.