بررسی نقش ترومای کودکی در نشانههای وسواسی-جبری با میانجیگری ترس از خود، باورهای هیجانی، باورهای وسواسی و آلودگی ذهنی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 استاد، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
4 استاد، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22034/jmpr.2023.56180.5536چکیده
تجربه تروما در کودکی اثرات جبرانناپذیری بر ذهن کودک میگذارد و با نشانههای وسواسی-جبری مرتبط است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش تجربه تروما در پیشبینی نشانههای وسواسی-جبری با میانجیگری متغیرهای ترس از خود، باورهای هیجانی، باورهای وسواسی و آلودگی ذهنی است. این پژوهش از نوع مطالعات همبستگی به روش مدلیابی معادلات ساختاری است. نمونه مورد مطالعه دربرگیرنده 300 نفر از دانشجویان دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 1400- 1401 بود که به شیوه نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. ابرازهای مورد استفاده شامل پرسشنامه تجارب آسیبزای کودکی (CTQ)، پرسشنامه ترس از خود (FOS)، پرسشنامه باورهای هیجانی (EBQ)، پرسشنامه باورهای وسواسی (OBQ-44)، مقیاس آلودگی ذهنی سیاهه وسواسی-جبری ونکوور (VOCI-MC) و سیاهه وسواسی-جبری ونکوور (VOCI) بود. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS-24 و AMOS-24 انجام شد. نتایج نشان داد که مدل اصلاحشده پژوهش از برازش خوبی برخوردار است. بر این اساس میتوان گفت که تجربه تروما در دوران کودکی با تأثیری که بر ادراکات فرد از خود تأثیر میگذارد به نوعی تجربه دوسوگرایی و تردید در خود منجر میشود. این عدم اطمینان نسبت به خود با آلودگی ذهنی، باورهای وسواسی و باورهای هیجانی همراه میشود و افکار ناخواندهای که در حوزههای حساس خود تجربه میشوند را به سمت نشانههای وسواسی-جبری سوق میدهد. به نظر میرسد که توجه به ترس از خود و باورهای هیجانی در طراحی مداخلات مربوط به اختلال وسواسی-جبری میتواند اقدامی کمککننده باشد.