فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت اردبیل در شمال غرب ایران و در استان اردبیل قرار دارد. این دشت توسط ارتفاعاتی که بخشی از رشته کوه البرز هستند، احاطه شده و با وسعتی در حدود 990 کیلومتر مربع جمعیتی در حدود564000 نفر را در خود جا داده است. افزایش سریع تقاضای آب طی 25 سال گذشته در دشت اردبیل، منجر به بهره­برداری زیاد آب زیر­زمینی و در نتیجه افت سطح ایستابی به میزان بالغ بر 12 متر شده است. کاهش سطح آب زیر­زمینی علاوه بر کاهش ذخیره آبخوان، می­تواند صدمات جبران‌ناپذیری بر جا بگذارد. تنها در صورت مدیریت برداشت آب زیرزمینی این مسئله قابل کنترل خواهد بود. لذا هدف از این پژوهش، بهینه­سازی برداشت آب از این آبخوان به منظور جلوگیری از افت بیشتر سطح ایستابی و در صورت امکان، جبران کاهش ذخیره آن است. در این پژوهش بر اساس پروتکل مدل­سازی، ابتدا مدل مفهومی آبخوان دشت اردبیل تهیه گردید. بدین منظور پایگاه داده­ای، شامل داده­های کیفی و کمی در محیط ArcGIS تشکیل و روش­های کریجینگ و منطق فازی برای تهیه انواع نقشه­های پهنه­بندی، به کار رفتند. پس از تعیین هندسه آبخوان، پارامتر‌های ورودی و خروجی، سیستم جریان آب زیر‌زمینی و پارامتر‌های هیدرولیکی، از کد Modflow 2005 به وسیله نرم‌افزار PMwin8، برای مدل‌سازی‌ جریان آب زیر‌زمینی در آبخوان دشت اردبیل استفاده شد. بعد از مدل‌سازی‌ جریان آب زیر‌زمینی، بر اساس مقدار افت، آبخوان دشت اردبیل به پانزده بخش، زون‌بندی و پس از بهینه‌سازی توسط نرم‌افزار PEST، مقادیر برداشت مجاز محاسبه شد. بر اساس نتایج به دست آمده برای تعادل‌بخشی سطح ایستابی آبخوان، بیشترین بهره‌برداری مربوط به شرق آبخوان و کمترین بهره‌برداری مربوط به مرکز دشت می‌باشد.