کشف الگوی ناهنجاری در بازرسی سطح بازار با راهکار ترکیبی داده‌کاوی و تصمیم‌گیری چندمعیاره

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع،سیستم های کلان، دانشگاه تربیت مدرس تهران

2 دانشیار دانشکده مهندسی صنایع و سیستمها - دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار دانشکده مهندسی صنایع و سیستمها - دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22034/bs.2024.2034058.2986
چکیده

بازرسی از واحدهای اقتصادی یکی از بازوهای تنظیم بازار جهت برقراری آرامش و ثبات در آن است. کارایی فرایند بازرسی به کاهش جرائم، افزایش اعتماد عمومی به حاکمیت و احقاق حقوق مردم منجر خواهد شد. از این رو بررسی صحت عملکرد بازرسان به کمک داده‌های شکل‌گرفته از بازرسی‌های آنان در سامانه یکپارچه مدیریت بازرسی کشور (سیمبا) و کشف رفتارهای متقلبانه و آسیب‌زا در بازرسی‌ها همچون بازرسی‌های صوری، نقشی کلیدی در صیانت از اعتماد شکل‌گرفته در مردم و اثربخشی این فعل ایفا خواهد کرد. با درک وجود خلاء تحقیقاتی در تحلیل و بررسی داده‌های بازرسی به منظور رصد عملکرد بازرسان و کشف الگوهای رفتاری غیرمتعارف آنان در ثبت نتایج بازرسی‌ها، پژوهش حاضر به دنبال شناسایی الگوی بازرسی‌های صوری و به صورت خاص بازرسی‌های صورت‌گرفته حول شکایات و گزارش‌های مردمی و شناسایی بازرسان متخلف است. کشف رفتار غیرمتعارف و متقلبانه بازرسان با تحلیل 1518 ردیف داده‌ی عملکردی بازرسان با به کارگیری الگوریتم‌های کا-میانگین برای خوشه‌بندی و درخت تصمیم، رگرسیون لجستیک، بیز ساده و ماشین بردار پشتیبان به منظور دسته‌بندی دنبال شد. در ادامه ضمن انجام ارزیابی‌های درونی و بیرونی برای سنجش کیفیت نتایج، از روش‌های علم تصمیم با چاشنی نظر خبرگان برای غنی‌سازی بعد کاربردی پژوهش و حصول لیستی از بازرسان متقلب استفاده گردید که نتیجتاً 9 بازرس به عنوان بازرسان متخلف شناسایی و ناهنجاری از نوع جمعی تشخیص داده شد. در پایان نیز به منظور پیشگیری از بروز رفتارهای متقلبانه در دورزدن سامانۀ بازرسی، راه‌کارهای سیستمی و پیشنهادهای مدیریتی ارائه گردید.